{"id":5,"date":"2020-02-21T12:45:45","date_gmt":"2020-02-21T12:45:45","guid":{"rendered":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/2020\/02\/21\/chapter-1\/"},"modified":"2020-08-12T11:27:38","modified_gmt":"2020-08-12T10:27:38","slug":"chapter-1","status":"publish","type":"chapter","link":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/chapter\/chapter-1\/","title":{"raw":"Instalacje elektryczne","rendered":"Instalacje elektryczne"},"content":{"raw":"<h1>I. Przewody i kable stosowane w instalacjach elektrycznych<\/h1>\r\n<h2>I.1 Klasyfikacja i budowa przewod\u00f3w elektroenergetycznych<\/h2>\r\nNajwi\u0119ksze zastosowanie w instalacjach w obiektach budowlanych, w tym przemys\u0142owych, znajduj\u0105 izolowane przewody elektroenergetyczne. Przewody te generalnie mo\u017cna podzieli\u0107 na przewody do uk\u0142adania na sta\u0142e (jedno\u017cy\u0142owe, wielo\u017cy\u0142owe, wtynkowe, uzbrojone), przewody do odbiornik\u00f3w przeno\u015bnych i ruchomych (mieszkaniowe, warsztatowe, przemys\u0142owe itd.) oraz przewody do zastosowa\u0144 specjalnych (ciep\u0142oodporne, o zwi\u0119kszonej gi\u0119tko\u015bci itd.), Rys. 1.1. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 one z \u017cy\u0142y (\u017cy\u0142) przewodz\u0105cej, izolacji \u017cy\u0142 oraz ewentualnie z pow\u0142oki (niemetalicznej) oraz w przypadku tzw. <strong>przewod\u00f3w uzbrojonych<\/strong> dodatkowo oplotu z drut\u00f3w stalowych.\r\n\r\n[caption id=\"attachment_28\" align=\"aligncenter\" width=\"585\"]<img class=\"wp-image-28\" src=\"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-content\/uploads\/sites\/22\/2020\/02\/img_5e4fd362b385b.png\" alt=\"\" width=\"585\" height=\"463\" \/> Rys. 1.1 Schemat og\u00f3lnego podzia\u0142u przewod\u00f3w elektroenergetycznych instalacyjnych przeznaczonych do uk\u0142adania w obiektach budowlanych[\/caption]\r\n\r\n\u017by\u0142y przewod\u00f3w elektroenergetycznych s\u0105 wykonywane z aluminium p\u00f3\u0142twardego lub z miedzi (twardej lub mi\u0119kkiej). \u017by\u0142y wykonane z miedzi maj\u0105 w por\u00f3wnaniu do aluminiowych wi\u0119kszo\u015b\u0107 przewodno\u015b\u0107 elektryczn\u0105 (konduktywno\u015b\u0107 miedzi wynosi ok. 58\u00a0m\/\u03a9 mm2, podczas gdy aluminium tylko ok. 35\u00a0m\/\u03a9 mm2), a tak\u017ce du\u017co wi\u0119ksz\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105 (szczeg\u00f3lnie na zginanie). Obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy techniczno-budowlane[footnote]Rozporz\u0105dzanie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunk\u00f3w technicznych, jakim powinny odpowiada\u0107 budynki i ich usytuowanie (DzU Nr 75, poz. 690) z p\u00f3\u017an. zm. (rozdz. 8, \u00a7183) [3.4].[\/footnote] nakazuj\u0105 stosowanie przewod\u00f3w elektrycznych z \u017cy\u0142ami wykonanymi wy\u0142\u0105cznie z miedzi, je\u017celi ich przekr\u00f3j nie przekracza 10\u00a0mm2. Przy wi\u0119kszych przekrojach mo\u017cna stosowa\u0107 przewody z \u017cy\u0142ami aluminiowymi, ale przemawiaj\u0105 za tym w zasadzie tylko wzgl\u0119dy oszcz\u0119dno\u015bciowe z uwagi na ich ni\u017cszy koszt w por\u00f3wnaniu do przewod\u00f3w z \u017cy\u0142ami miedzianymi.\r\n\r\nProdukowane s\u0105 przewody o nast\u0119puj\u0105cych przekrojach znamionowych \u017cy\u0142: 0,5;\u00a00,75;\u00a01,5;\u00a02,5; 4;\u00a06;\u00a010;\u00a016;\u00a025;\u00a035;\u00a050;\u00a070;\u00a095;\u00a0120;\u00a0150;\u00a0185;\u00a0240;\u00a0300;\u00a0400\u00a0mm2\u00a0\u2013\u00a0przy czym zakres produkowanych przekroj\u00f3w zale\u017cy od typu przewod\u00f3w i wymaga sprawdzenia w katalogach producenta (patrz np. [3.8],\u00a0[3.9]).\r\n\r\n\u017by\u0142y przewod\u00f3w s\u0105 produkowane w postaci pojedynczego drutu o przekroju okr\u0105g\u0142ym (przewody o \u017cy\u0142ach jednodrutowych), a tak\u017ce linki w wykonaniu gi\u0119tkim. \u017by\u0142y w postaci drutu wykonywane s\u0105 tylko do przekroju 10\u00a0mm2 w\u0142\u0105cznie. Przy wi\u0119kszych przekrojach produkuje si\u0119 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie linki (\u017cy\u0142y wielodrutowe), bo takie wykonanie zapewnia mo\u017cliwo\u015b\u0107 uk\u0142adania (zginania) bez niebezpiecze\u0144stwa uszkodzenia (z\u0142amania) \u017cy\u0142y.\r\n\r\nPrzewody elektroenergetyczne s\u0105 produkowane jako jedno\u017cy\u0142owe lub wielo\u017cy\u0142owe (2-,\u00a03-,\u00a04-,\u00a05- \u017cy\u0142owe) oraz w specyficznych przypadkach z ilo\u015bci\u0105 \u017cy\u0142 powy\u017cej 5, nawet do 36 w\u0142\u0105cznie.\r\n\r\n<strong>Izolacj\u0119 \u017cy\u0142<\/strong> przewod\u00f3w elektroenergetycznych wykonuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z polwinitu, rzadziej z polietylenu, polietylenu usieciowanego, gumy lub elastomer\u00f3w termoplastycznych.\r\n<h2>1.2 Klasyfikacja i budowa kabli elektroenergetycznych<\/h2>\r\nW tradycyjnej terminologii elektrotechnicznej i praktyce przyj\u0119tej w Polsce wyst\u0119puje wyra\u017ane rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy przewodami, a kablami elektroenergetycznymi. Kablami nazywa si\u0119 wyroby przemys\u0142owe sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z jednej lub wi\u0119kszej liczby \u017cy\u0142 izolowanych, zaopatrzonych w szczeln\u0105 pow\u0142ok\u0119 zewn\u0119trzn\u0105 chroni\u0105c\u0105 izolacje \u017cy\u0142 przed wod\u0105 i innymi wp\u0142ywami zewn\u0119trznymi. Kable s\u0105 tym samym jedynymi przewodami elektroenergetycznymi, kt\u00f3re mog\u0105 by uk\u0142adane w ziemi, cho\u0107 mo\u017cna je tak\u017ce uk\u0142ada\u0107 w powietrzu, na zewn\u0105trz i wewn\u0105trz pomieszcze\u0144, w kana\u0142ach kablowych, na konstrukcjach wsporczych, korytkach kablowych itd.\r\n\r\nZe wzgl\u0119du na przeznaczenie kable elektroenergetyczne podzieli\u0107 mo\u017cna na:\r\n<ul>\r\n \t<li>kable og\u00f3lnego przeznaczania,<\/li>\r\n \t<li>kable do zastosowa\u0144 specjalnych (np. kable nierozprzestrzeniaj\u0105ce p\u0142omienia, kable odporne na dzia\u0142anie ognia, g\u00f3rnicze).<\/li>\r\n<\/ul>\r\nZe wzgl\u0119du natomiast na warto\u015b\u0107 napi\u0119cia znamionowego izolacji na:\r\n<ul>\r\n \t<li>kable niskiego napi\u0119cia (napi\u0119cie znamionowe izolacji 0,6\/1\u00a0kV),<\/li>\r\n \t<li>kable \u015bredniego napi\u0119cia (napi\u0119cie powy\u017cej 0,6\/1\u00a0kV do 18\/30\u00a0kV),<\/li>\r\n \t<li>kable wysokiego napi\u0119cia\u00a0\u2013\u00a0110\u00a0kV.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nDo zastosowa\u0144 w uk\u0142adach automatyki i sterowania oraz telekomunikacji produkowane s\u0105 specjalnie <strong>kable sygnalizacyjne (sterownicze)<\/strong> oraz <strong>kable telekomunikacyjne<\/strong>.\r\n\r\n<strong>\u017by\u0142y kabli<\/strong> wykonywane s\u0105 z aluminium lub miedzi i mog\u0105 mie\u0107 przekr\u00f3j okr\u0105g\u0142y lub sektorowy (kszta\u0142tu wycinku ko\u0142a) umo\u017cliwiaj\u0105cy lepsze wykorzystanie miejsca i zmniejszenie \u015brednicy kabla. \u017by\u0142y mog\u0105 mie\u0107 budow\u0119 jednodrutow\u0105 lub wielodrutow\u0105. Kable z \u017cy\u0142ami wielodrutowymi s\u0105 z uwagi na ich wi\u0119ksz\u0105 elastyczno\u015b\u0107 \u0142atwiejsze w monta\u017cu i bardziej niezawodne w eksploatacji od kabli z \u017cy\u0142ami jednodrutowymi. Kszta\u0142t i budowa \u017cy\u0142 kabla okre\u015blana jest w tradycyjnym krajowym systemie oznacze\u0144 kabli za pomoc\u0105 odpowiedniego oznaczenia podawanego w symbolu kabla po liczbie i przekroju \u017cy\u0142. Oznaczenia te s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:\r\n\r\n<strong>RE<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a okr\u0105g\u0142a jednodrutowa,\r\n<strong>RM<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a okr\u0105g\u0142a wielodrutowa,\r\n<strong>RMC<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a okr\u0105g\u0142a wielodrutowa zag\u0119szczona,\r\n<strong>SE<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a sektorowa jednodrutowa,\r\n<strong>SM<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a sektorowa wielodrutowa.\r\n\r\nZnamionowe przekroje \u017cy\u0142 kabli wynosz\u0105: 1;\u00a01,5;\u00a02,5;\u00a04;\u00a06;\u00a010;\u00a016;\u00a025;\u00a035;\u00a050;\u00a070;\u00a095;\u00a0120;\u00a0150; 185;\u00a0240;\u00a0300;\u00a0500;\u00a0630;\u00a01000\u00a0mm2.\r\n\r\nProdukowane s\u0105 kable elektroenergetyczne jedno\u017cy\u0142owe oraz wielo\u017cy\u0142owe (3-,\u00a04- i 5-\u017cy\u0142owe), przy czym najcz\u0119stsze zastosowanie znajduj\u0105 kable 4- i 5-\u017cy\u0142owe. W kablach 4-\u017cy\u0142owych niskiego napi\u0119cia o przekrojach wi\u0119kszych od 10\u00a0mm2 \u017cy\u0142a neutralna mo\u017ce mie\u0107 w celu obni\u017cenia \u015brednicy i kosztu kabla zmniejszony przekr\u00f3j w stosunku do pozosta\u0142ych \u017cy\u0142 (fazowych).\r\n\r\nKable \u015bredniego napi\u0119cia 1- i 3-\u017cy\u0142owe konstruuje si\u0119 z \u017cy\u0142\u0105 powrotn\u0105 miedzian\u0105 na\u0142o\u017con\u0105 na izolacj\u0119 rdzeniow\u0105 polwinitow\u0105.\r\n\r\n<strong>Izolacja \u017cy\u0142 kabli<\/strong> produkowanych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jest wykonywana najcz\u0119\u015bciej z polwinitu, polietylenu usieciowanego lub gumy etylenowo\u00a0\u2013\u00a0propylenowej. Materia\u0142y te w du\u017cym stopniu zast\u0105pi\u0142y powszechnie kiedy\u015b stosowan\u0105 izolacj\u0119 papierow\u0105 przesycon\u0105 syciwem. Kable z izolacj\u0105 wykonan\u0105 z tworzyw sztucznych s\u0105 ta\u0144sze i prostsze w produkcji oraz \u0142atwiejszy i szybszy jest ich monta\u017c. Produkowane s\u0105 tak\u017ce kable o izolacji z materia\u0142\u00f3w bezhalogenowych, nierozprzestrzeniaj\u0105cych p\u0142omienia i niewydzielaj\u0105cych w czasie po\u017caru szkodliwych gaz\u00f3w i dym\u00f3w, stosowane w pomieszczeniach zagro\u017conych po\u017carem.\r\n<h2>1.3 Sposoby oznaczenia przewod\u00f3w i kabli<\/h2>\r\nW Polsce stosowane s\u0105 obecnie dwa oddzielne systemy oznacze\u0144 przewod\u00f3w i kabli: tradycyjny krajowy oraz mi\u0119dzynarodowy, opracowany przez CENELEC (Europejsk\u0105 Komisj\u0119 Normalizacyjn\u0105 ds. Elektrotechniki) i powszechnie stosowany w Unii Europejskiej.\r\n\r\nW tradycyjnym krajowym systemie oznacze\u0144 kable i przewody oznaczane s\u0105 symbolami literowymi zwieraj\u0105cymi kolejno informacj\u0119 o sk\u0142adzie materia\u0142owym: pow\u0142ok, \u017cy\u0142, izolacji,\u00a0 konstrukcji \u017cy\u0142 oraz ewentualnie przeznaczenia przewodu, pancerzy, os\u0142on i innych cech charakterystycznych. Za symbolami literowymi podaje si\u0119 napi\u0119cie znamionowe kabli i przewod\u00f3w oraz liczb\u0119 \u017cy\u0142 i ich przekr\u00f3j.\r\n\r\nPrzyk\u0142ady oznacze\u0144 przewod\u00f3w elektroenergetycznych:\r\n\r\n<strong>LY-\u017co\u00a0450\/750\u00a0V 5x1,5<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0przew\u00f3d 5-\u017cy\u0142owy o przekroju 1,5\u00a0mm2 o \u017cy\u0142ach miedzianych, wielodrutowych (L) w izolacji z polwinitu (Y), z izolacj\u0105 \u017cy\u0142y ochronnej w kolorze zielono-\u017c\u00f3\u0142tym (\u017co), napi\u0119cie znamionowe 450\/750\u00a0V.\r\n\r\n<strong>YDYp\u00a0300\/500\u00a0V\u00a03x10<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0przew\u00f3d p\u0142aski tr\u00f3j\u017cy\u0142owy o przekroju 10\u00a0mm2, z \u017cy\u0142ami wykonanymi z drutu miedzianego (D), z pow\u0142ok\u0105 polwinitow\u0105 (Y na pocz\u0105tku), w izolacji polwinitowej (Y), p\u0142aski (p), napi\u0119cie znamionowe 300\/500\u00a0V.\r\n\r\nPrzyk\u0142ady oznacze\u0144 kabli elektroenergetycznych:\r\n\r\n<strong>YAKY-\u017co\u00a00,6\/1\u00a0kV\u00a04x25\u00a0SE<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0kabel (K) elektroenergetyczny aluminiowy (A) o izolacji polwinitowej (Y) i pow\u0142oce polwinitowej (Y) \u017cy\u0142\u0105 ochronn\u0105 \u017c\u00f3\u0142to-zielon\u0105 (\u017co), na napi\u0119cie 0,6\/1\u00a0kV, 4 \u017cy\u0142owy o przekroju 25 mm2, \u017cy\u0142y sektorowe jednodrutowe (SE).\r\n\r\n<strong>YKYFtly-\u017co\u00a00,6\/1\u00a0kV\u00a02x16\u00a0RE<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0kabel (K) elektroenergetyczny miedziany o izolacji polwinitowej (Y) i pow\u0142oce polwinitowej (Y) opancerzony ta\u015bmami stalowymi lakierowanymi z wyt\u0142oczon\u0105 na pancerz polwinitow\u0105 os\u0142on\u0105 ochronn\u0105 (y), z \u017cy\u0142\u0105 ochronn\u0105 zielono-\u017c\u00f3\u0142t\u0105 (\u017co), na napi\u0119cie 0,6\/1\u00a0kV, 2-\u017cy\u0142owy o przekroju 16\u00a0mm2, \u017cy\u0142y okr\u0105g\u0142e jednodrutowe (RE).\r\n<h1>2. Dob\u00f3r przewod\u00f3w i kabli elektroenergetycznych<\/h1>\r\nDob\u00f3r przekroju przewod\u00f3w mo\u017cna wi\u0119c podzieli\u0107 na nast\u0119puj\u0105ce etapy:\r\n<ol>\r\n \t<li>dob\u00f3r przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dow\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142\u0105,<\/li>\r\n \t<li>sprawdzenie dobranego przekroju pod k\u0105tem wytrzyma\u0142o\u015bci mechanicznej,<\/li>\r\n \t<li>sprawdzenie, czy spadki napi\u0119cia w dobranym przewodzie nie przekraczaj\u0105 warto\u015bci dopuszczalnych.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n<h3>2.1 Dob\u00f3r przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dowa d\u0142ugotrwa\u0142\u0105<\/h3>\r\nDob\u00f3r przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dow\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 polega na doborze najmniejszych przekroj\u00f3w \u017cy\u0142 przewodu, dla kt\u00f3rych obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142a $latex {{I}_{\\text{Z}}}$ jest wi\u0119ksza od pr\u0105du obci\u0105\u017cenia $latex {{I}_{\\text{B}}}$ dobieranego obwodu zgodnie z zale\u017cno\u015bci\u0105:\r\n\r\n[neq no=2.1]{{I}_{\\text{Z}}}\\ge {{I}_{\\text{B}}}[\/neq]\r\n\r\nW przypadku doboru przewodu odbiorczego jako pr\u0105d obci\u0105\u017cenia przyjmuje si\u0119 warto\u015b\u0107 pr\u0105du znamionowego odbiornika $latex {{I}_{\\text{n}}}$.\r\n\r\nWarto\u015bci pr\u0105d\u00f3w obci\u0105\u017calno\u015bci d\u0142ugotrwa\u0142ych odczytuje si\u0119 z tabel zamieszczonych w normie PN-IEC 60364-5-523:2001 <em>Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dob\u00f3r i monta\u017c wyposa\u017cenia elektrycznego. Obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142a przewod\u00f3w<\/em> z uwzgl\u0119dnieniem:\r\n<ul>\r\n \t<li>sposobu wykonania instalacji,<\/li>\r\n \t<li>rodzaju izolacji przewodu,<\/li>\r\n \t<li>liczby obci\u0105\u017conych \u017cy\u0142,<\/li>\r\n \t<li>materia\u0142u \u017cy\u0142 przewodu,<\/li>\r\n \t<li>ilo\u015bci obwod\u00f3w w wi\u0105zce i temperatury otoczenia.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2>2.2 Sprawdzenie dobranego przekroju ze wzgl\u0119du na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105<\/h2>\r\nDobrany przew\u00f3d powinien mie\u0107 odpowiedni\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105, zgodnie z zale\u017cno\u015bci\u0105:\r\n\r\n[neq no=2.2]S\\ge {{S}_{{\\text{mech}}}}[\/neq]\r\n\r\ngdzie: $latex {{S}_{{\\text{mech}}}}$ \u2013 minimalny przekr\u00f3j przewodu dopuszczalny ze wzgl\u0119du na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105 (Tabela 2.1).\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n[caption id=\"attachment_33\" align=\"aligncenter\" width=\"738\"]<img class=\"wp-image-33\" style=\"color: #373d3f; font-weight: bold; font-size: 1em;\" src=\"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-content\/uploads\/sites\/22\/2020\/02\/img_5e4fd640c747f.png\" alt=\"\" width=\"738\" height=\"372\" \/> Tabela 2.1 Minimalne przekroje \u017cy\u0142 przewod\u00f3w dopuszczalne ze wzgl\u0119du na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105[\/caption]\r\n\r\n<div align=\"center\"><\/div>\r\n<h2>2.3 Wyznaczanie przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na dopuszczalny spadek napi\u0119cia<\/h2>\r\nZasilanie odbiornik\u00f3w energii elektrycznej napi\u0119ciem o odpowiedniej warto\u015bci jest istotne ze wzgl\u0119du na ich poprawn\u0105 prac\u0119. Dlatego te\u017c spadek napi\u0119cia na przewodzie zasilaj\u0105cym nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119kszy od warto\u015bci dopuszczalnych dla okre\u015blonych grup odbiornik\u00f3w:\r\n\r\n[neq no=2.3]\\Delta {{U}_{\\%}}\\le \\Delta {{U}_{{\\text{dop}}}}[\/neq]\r\n\r\ngdzie:\r\n\r\n$latex \\Delta {{U}_{\\%}}$ \u2013 procentowy spadek napi\u0119cia na danym odcinku instalacji (przewodu zasilaj\u0105cego),\r\n\r\n$latex \\Delta {{U}_{{\\text{dop}}}}$ \u2013 dopuszczalny spadek napi\u0119cia.\r\n\r\nWarto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia w instalacjach przemys\u0142owych zale\u017c\u0105 od rodzaju odbiornika i sposobu zasilania. W rozwi\u0105zaniach praktycznych korzysta\u0107 mo\u017cna z warto\u015bci podanych na Rys. 2.2. Zaznaczono na nim warto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia z podzia\u0142em na sie\u0107 rozdzielcz\u0105 i odbiorcz\u0105.\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n[caption id=\"attachment_34\" align=\"aligncenter\" width=\"853\"]<img class=\"wp-image-34\" src=\"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-content\/uploads\/sites\/22\/2020\/02\/img_5e4fd694356e0.png\" alt=\"\" width=\"853\" height=\"349\" \/> \u00a0Rys. 2.2 Warto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia w sieciach zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych zasilanych z w\u0142asnych stacji transformatorowych z uwzgl\u0119dnieniem sposobu zasilania odbiornik\u00f3w si\u0142owych i o\u015bwietleniowych; SO \u2013 stacja oddzia\u0142owa, RO \u2013 rozdzielnica oddzia\u0142owa.[\/caption]\r\n\r\n<span style=\"text-align: initial; font-size: 1em;\">Procentowy spadek napi\u0119cia na danym odcinku instalacji wyznacza si\u0119 z odpowiednich zale\u017cno\u015bci:<\/span>Rys. 2.2 Warto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia w sieciach zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych zasilanych z w\u0142asnych stacji transformatorowych z uwzgl\u0119dnieniem sposobu zasilania odbiornik\u00f3w si\u0142owych i o\u015bwietleniowych; SO\u00a0\u2013\u00a0stacja oddzia\u0142owa, RO\u00a0\u2013\u00a0rozdzielnica oddzia\u0142owa.\r\n<ul>\r\n \t<li>dla obwodu jednofazowego<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[neq no=2.4]\\Delta {{U}_{\\%}}=\\frac{200}{U_{\\text{nf}}}{{I}_{\\text{B}}}\\left( {R\\cos \\varphi +X\\sin \\varphi } \\right)[\/neq]\r\n<ul>\r\n \t<li>dla obwodu tr\u00f3jfazowego<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[neq no=2.5]\\Delta {U}_{\\%}=\\frac{100\\sqrt{3}}{{U}_{\\text{nf}}}{I}_{\\text{B}}\\left( {R\\cos \\varphi +X\\sin \\varphi } \\right)[\/neq]\r\n\r\ngdzie:\r\n\r\n$latex \\Delta {{U}_{\\%}}$ \u2013 procentowy spadek napi\u0119cia na danym odcinku instalacji (przewodu zasilaj\u0105cego)\r\n\r\n$latex \\Delta {{U}_{{\\text{nf}}}}$\u00a0\u2013\u00a0napi\u0119cie znamionowe fazowe, V.\r\n\r\n$latex \\Delta {{U}_{\\text{n}}}$\u00a0\u2013\u00a0napi\u0119cie znamionowe mi\u0119dzyfazowe, V.\r\n\r\n$latex {{I}_{\\text{B}}}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d obci\u0105\u017cenia danego obwodu, A.\r\n\r\n$latex \\cos \\varphi $\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynnik mocy odbiornika,\r\n\r\n$latex R$\u00a0\u2013\u00a0rezystancja przewodu zasilaj\u0105cego wyznaczona ze wzoru (2.6), $latex \\Omega $,\r\n\r\n$latex X$\u00a0\u2013\u00a0reaktancja przewodu zasilaj\u0105cego wyznaczana ze wzoru (2.7), $latex \\Omega $.\r\n\r\n[neq no=2.6]R=\\frac{l}{{\\gamma S}}[\/neq]\r\n\r\n[neq no=2.7]X={x}'\\cdot l\\cdot {{10}^{{-3}}}[\/neq]\r\n\r\ngdzie:\r\n\r\n$latex \\displaystyle l$ \u2013 d\u0142ugo\u015b\u0107 rozpatrywanego odcinka instalacji, [m].\r\n\r\n$latex \\displaystyle \\gamma $\u00a0\u2013\u00a0konduktywno\u015b\u0107 materia\u0142u \u017cy\u0142y przewodu, $latex \\displaystyle \\frac{\\text{m}}{{\\Omega \\cdot \\text{m}{{\\text{m}}^{2}}}}$, odpowiednio dla miedzi $latex \\displaystyle {{\\gamma }_{{\\text{Cu}}}}=56\\frac{\\text{m}}{{\\Omega \\cdot \\text{m}{{\\text{m}}^{2}}}}$, dla aluminium $latex \\displaystyle {{\\gamma }_{{\\text{Al}}}}=33\\frac{\\text{m}}{{\\Omega \\cdot \\text{m}{{\\text{m}}^{2}}}}$,\r\n\r\n$latex \\displaystyle S$\u00a0\u2013\u00a0przekr\u00f3j znamionowy przewodu, $latex \\displaystyle \\text{m}{{\\text{m}}^{2}}$,\r\n\r\n$latex \\displaystyle {x}'$\u00a0\u2013\u00a0reaktancja jednostkowa przewodu wg Tabela 2.2, $latex \\displaystyle \\frac{{\\text{m}\\Omega }}{\\text{m}}$.\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\nTabela 2.2 Warto\u015bci reaktancji jednostkowych przewod\u00f3w i kabli w instalacjach niskiego napi\u0119cia\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td>Rodzaj przewod\u00f3w w instalacji<\/td>\r\n<td>Reaktancja jednostkowa $latex \\displaystyle {x}'$, $latex \\displaystyle \\frac{{\\text{m}\\Omega }}{\\text{m}}$<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>Kable<\/td>\r\n<td>0,07\u00f70,08<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>Przewody w rurkach instalacyjnych<\/td>\r\n<td>0,10<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>Linie napowietrzne<\/td>\r\n<td>0,25\u00f70,30<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\nPodczas rozruchu silnik\u00f3w w instalacjach przemys\u0142owych dopuszcza si\u0119 wi\u0119ksze warto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia, ale nie powinny one przekracza\u0107 na ca\u0142ym odcinku sieci rozdzielczej i odbiorczej (czyli od zacisk\u00f3w transformatora do zacisk\u00f3w przy\u0142\u0105czeniowych silnika) warto\u015bci 10% dla rozruch\u00f3w ci\u0119\u017ckich i cz\u0119stych, 15% przy rozruchach ci\u0119\u017ckich i rzadkich oraz 35% przy rozruchu lekkim. Obni\u017cenie napi\u0119cia do podanych warto\u015bci nie powinno tak\u017ce powodowa\u0107 zak\u0142\u00f3ce\u0144 w rozruchu silnika i prawid\u0142owej pracy innych urz\u0105dze\u0144, np. o\u015bwietlenia.\r\n\r\nWarto\u015b\u0107 spadku napi\u0119cia w obwodzie zasilaj\u0105cym silnik indukcyjny tr\u00f3jfazowy w czasie jego rozruchu wyliczy\u0107 mo\u017cna z zale\u017cno\u015bci:\r\n\r\n[neq no=2.8]\\Delta {{U}_{\\%}}=\\frac{{100\\sqrt{3}}}{{{{U}_{\\text{n}}}}}{{I}_{\\text{r}}}_{{\\text{max}}}\\left( {R\\cos \\varphi +X\\sin \\varphi } \\right)[\/neq]\r\n\r\ngdzie:\r\n\r\n$latex \\Delta {{U}_{\\text{n}}}$\u00a0\u2013\u00a0napi\u0119cie znamionowe mi\u0119dzyfazowe, V.\r\n\r\n$latex {{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d rozruchowy silnika, A.\r\n\r\n$latex \\cos \\varphi $\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynnik mocy silnika,\r\n\r\n$latex R$\u00a0\u2013\u00a0rezystancja przewodu zasilaj\u0105cego silnik, $latex \\Omega $.\r\n\r\n$latex X$\u00a0\u2013\u00a0reaktancja przewodu zasilaj\u0105cego silnik, $latex \\Omega $.\r\n\r\nJe\u017celi rozpatrywany odcinek instalacji elektrycznej wykonany ma by\u0107 kablami lub przewodami jedno- i wielo\u017cy\u0142owymi u\u0142o\u017conymi w rurkach, a przekroje \u017cy\u0142 nie przekraczaj\u0105 50\u00a0mm2 dla miedzi i 70\u00a0mm2 dla aluminium, to rezystancje przewod\u00f3w s\u0105 ponad czterokrotnie wi\u0119ksze od ich reaktancji; wtedy po pomini\u0119ciu reaktancji i przy uwzgl\u0119dnieniu zale\u017cno\u015bci na pr\u0105d obci\u0105\u017cenia $latex {{I}_{\\text{B}}}$, warto\u015bci spadk\u00f3w napi\u0119cia mo\u017cna obliczy\u0107 z uproszczonych zale\u017cno\u015bci:\r\n<ul>\r\n \t<li>dla obwodu jednofazowego<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[neq no=2.9]\\Delta {{U}_{\\%}}=\\frac{{200Pl}}{{\\gamma SU_{{\\text{nf}}}^{2}}}[\/neq]\r\n<ul>\r\n \t<li>dla obwodu tr\u00f3jfazowego<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[neq no=2.10]\\Delta {{U}_{\\%}}=\\frac{{100Pl}}{{\\gamma SU_{\\text{n}}^{2}}}[\/neq]\r\n\r\ngdzie: $latex P$\u00a0\u2013\u00a0moc czynna przesy\u0142ana rozpatrywanym odcinkiem instalacji, W.\r\n\r\nW zak\u0142adach przemys\u0142owych sieci rozdzielcze i odbiorcze niskiego napi\u0119cia bardzo cz\u0119sto wykonywane s\u0105 jako promieniowe jedno- i wielostopniowe, obci\u0105\u017cone w wielu w\u0119z\u0142ach. Obliczanie spadku napi\u0119cia w takiej sieci mi\u0119dzy okre\u015blonymi punktami sieci (rozdzielnicami oddzia\u0142owymi) wymaga zsumowania spadk\u00f3w napi\u0119cia na poszczeg\u00f3lnych odcinkach toru pr\u0105dowego. Spadek napi\u0119cia w linii promieniowej mi\u0119dzy rozdzielnicami R1 a Rn mo\u017ce wi\u0119c by\u0107 wyznaczony z zale\u017cno\u015bci:\r\n\r\n[neq no=2.11]\\Delta {{U}_{{\\text{1n}}}}=\\sum\\limits_{{\\text{i=1}}}^{\\text{n}}{{\\Delta {{U}_{{\\text{i(i+1)}}}}}}[\/neq]\r\n\r\nPrzy obliczaniu spadku napi\u0119cia na danym odcinku promieniowego toru pr\u0105dowego nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 warto\u015b\u0107 mocy przenoszonej rozpatrywanym odcinkiem oraz d\u0142ugo\u015b\u0107 tego odcinka.\r\n<h2>3. Zabezpieczenia element\u00f3w i urz\u0105dze\u0144 instalacji elektrycznych<\/h2>\r\n<h3>3.1 Zabezpieczenia przewod\u00f3w<\/h3>\r\n<strong>Zabezpieczenie przed pr\u0105dem przeci\u0105\u017ceniowym<\/strong>. Urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105ce przeci\u0105\u017ceniowe maj\u0105 za zadanie przerywa\u0107 przep\u0142yw pr\u0105du przeci\u0105\u017ceniowego o danej warto\u015bci, zanim wyst\u0105pi niebezpiecze\u0144stwo uszkodzenia izolacji, po\u0142\u0105cze\u0144 zacisk\u00f3w oraz otoczenia na skutek nadmiernego wzrostu temperatury.\r\n\r\nCharakterystyka dzia\u0142ania urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego przewody od przeci\u0105\u017cenia powinna spe\u0142nia\u0107 warunki okre\u015blone wzorami:\r\n\r\n$latex {{I}_{\\text{B}}}\\le {{I}_{\\text{n}}}\\le {{I}_{\\text{z}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.1)\r\n\r\n$latex {{I}_{2}}\\le 1,45{{I}_{\\text{z}}}$\u00a0 (3.2)\r\n\r\n$latex {{I}_{z}}\\ge \\frac{{{{k}_{2}}{{I}_{\\text{F}}}}}{{1,45}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.3)\r\n\r\n$latex {{I}_{2}}={{k}_{2}}{{I}_{\\text{F}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.4)\r\n\r\ngdzie: $latex {{I}_{\\text{B}}}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d obliczeniowy (obci\u0105\u017cenia) w obwodzie elektrycznym,\r\n\r\n$latex {{I}_{\\text{z}}}$\u00a0\u2013\u00a0obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dowa d\u0142ugotrwa\u0142a przewodu,\r\n\r\n$latex {{I}_{\\text{n}}}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d znamionowy urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego (w urz\u0105dzeniach zabezpieczaj\u0105cych maj\u0105cych mo\u017cliwo\u015b\u0107 regulowania warto\u015bci pr\u0105du, pr\u0105d $latex {{I}_{\\text{n}}}$ jest pr\u0105dem nastawionym),\r\n\r\n$latex {{I}_{2}}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d zadzia\u0142ania urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego; w praktyce przyjmowany jako warto\u015b\u0107 pr\u0105du powoduj\u0105cego dzia\u0142anie wy\u0142\u0105cznik\u00f3w lub bezpiecznik\u00f3w w okre\u015blonym czasie, podawany przez producent\u00f3w w danych katalogowych.\r\n\r\nDla okre\u015blonego typu bezpiecznik\u00f3w, stosowanych w danym rozwi\u0105zaniu, wsp\u00f3\u0142czynniki te nale\u017cy przyjmowa\u0107 zgodnie z danymi katalogowymi.\r\n\r\nDla wyzwalaczy termobimetalowych, stosowanych w przypadkach konieczno\u015bci zabezpieczenia odbiornika od przeci\u0105\u017cenia, np. w obwodach silnik\u00f3w, wsp\u00f3\u0142czynnik zadzia\u0142ania dla temperatury otoczenia 20\u00b0C nagrzanego wyzwalacza wynosi $latex {{k}_{2}}=1,2$.\r\n\r\n<strong>Zabezpieczenie przewod\u00f3w po\u0142\u0105czonych r\u00f3wnolegle<\/strong>. Przewody takie mog\u0105 mie\u0107 jedno zabezpieczenie przeci\u0105\u017ceniowe. Jako warto\u015b\u0107 $latex {{I}_{\\text{z}}}$ przyjmuje si\u0119 wtedy sum\u0119 pr\u0105d\u00f3w obci\u0105\u017calno\u015bci tych przewod\u00f3w. Skuteczna ochrona przed przeci\u0105\u017ceniem jest jednak zapewniona tylko w przypadku, gdy r\u00f3wnolegle po\u0142\u0105czone przewody s\u0105 jednakowo (proporcjonalnie do ich obci\u0105\u017calno\u015bci d\u0142ugotrwa\u0142ej) obci\u0105\u017cone.\r\n\r\n<strong>Zabezpieczenia przed pr\u0105dem zwarciowym<\/strong>. Urz\u0105dzenie zabezpieczaj\u0105ce powinno by\u0107 tak dobrane aby przerywa\u0142o przep\u0142yw pr\u0105du zwarciowego w obwodzie elektrycznym zanim wyst\u0105pi niebezpiecze\u0144stwo uszkodze\u0144 cieplnych w przewodach i po\u0142\u0105czeniach. Pr\u0105dy zwarciowe nale\u017cy okre\u015bla\u0107 metod\u0105 obliczeniow\u0105 lub za pomoc\u0105 pomiar\u00f3w.\r\n\r\nUrz\u0105dzenie zabezpieczaj\u0105ce przed pr\u0105dem zwarciowym powinno spe\u0142nia\u0107 podane ni\u017cej wymagania:\r\n<ol>\r\n \t<li>Musz\u0105 mie\u0107 zdolno\u015b\u0107 przerywania pr\u0105du zwarciowego o warto\u015bci nie mniejszej od warto\u015bci spodziewanego pocz\u0105tkowego pr\u0105du zwarciowego mog\u0105cego wyst\u0119powa\u0107 w miejscu zainstalowania danego urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego\u00a0\u2013\u00a0wz\u00f3r (3.5).<\/li>\r\n<\/ol>\r\n$latex {{I}_{\\text{w}}}\\ge {{{I}''}_{\\text{k}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.5)\r\n\r\ngdzie: $latex {{I}_{\\text{w}}}$\u00a0\u2013\u00a0zdolno\u015b\u0107 wy\u0142\u0105czalna urz\u0105dzenia,\r\n\r\n$latex {{{I}''}_{\\text{k}}}$\u00a0\u2013\u00a0spodziewany pocz\u0105tkowy pr\u0105d zwarciowy.\r\n\r\nDopuszcza si\u0119, aby ta zdolno\u015b\u0107 by\u0142a mniejsza wtedy, gdy:\r\n<ul>\r\n \t<li>- od strony zasilania jest inne urz\u0105dzenie zabezpieczaj\u0105ce o wystarczaj\u0105cej zdolno\u015bci przerywania pr\u0105du zwarciowego,<\/li>\r\n \t<li>- przewody i urz\u0105dzenia znajduj\u0105ce si\u0119 za tym zabezpieczeniem wytrzymuj\u0105 przep\u0142yw spodziewanego pr\u0105du zwarciowego bez uszkodze\u0144 (energia przenoszona przez urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105ce musi by mniejsza od energii jak\u0105 mog\u0105 wytrzyma\u0107 przewody i urz\u0105dzenia).<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<ol start=\"2\">\r\n \t<li>Czas przerywania przep\u0142ywu pr\u0105du zwarciowego o danej warto\u015bci w dowolnym miejscu obwodu zwarciowego powinien by\u0107 taki, aby temperatura przewodu nie przekracza\u0142a warto\u015bci temperatury granicznej dopuszczalnej przy zwarciu. Dla pr\u0105d\u00f3w zwarciowych trwaj\u0105cych nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 5\u00a0s, czas potrzebny na podwy\u017cszenie temperatury przewodu od temperatury dopuszczalnej d\u0142ugotrwale (jak\u0105 ma przew\u00f3d obci\u0105\u017cony znamionowym pr\u0105dem w chwili wyst\u0105pienia zwarcia) do granicznej dopuszczalnej przy zwarciu mo\u017cna w przybli\u017ceniu obliczy\u0107 ze wzoru:<\/li>\r\n<\/ol>\r\n$latex \\displaystyle t=\\frac{{{{{\\left( {ks} \\right)}}^{2}}}}{{{{I}^{2}}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.6)\r\n\r\ngdzie: $latex \\displaystyle t$\u00a0\u2013\u00a0graniczny czas trwania zwarcia [s],\r\n\r\n$latex \\displaystyle s$\u00a0\u2013\u00a0przekr\u00f3j przewodu [mm2],\r\n\r\n$latex \\displaystyle I$\u00a0\u2013\u00a0pocz\u0105tkowy pr\u0105d zwarciowy (w normie zastosowano oznaczenie $latex \\displaystyle I$, a nie $latex {{{I}''}_{\\text{k}}}$),\r\n\r\n$latex k$\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynnik charakterystyczny dla danego typu przewodu\u00a0\u2013\u00a0wg Tabeli. 3.1.\r\n\r\nTabela 3.1 Warto\u015bci charakterystyczne wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w $latex k$ do wzoru (3.6)\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td>$latex k$<\/td>\r\n<td>Typ przewodu<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>135<\/td>\r\n<td>przewody Cu z izolacj\u0105 z gumy, butylenu, polietyleniu usieciowanego lub etylenu\u00a0\u2013\u00a0propylenu<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>115<\/td>\r\n<td>przewody Cu z izolacj\u0105 z PVC lub dla po\u0142\u0105cze\u0144 przewod\u00f3w Cu cyn\u0105<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>87<\/td>\r\n<td>przewody Al z izolacj\u0105 z gumy, butylenu, polietylenu usieciowanego lub etylenu\u00a0\u2013\u00a0propylenu<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>74<\/td>\r\n<td>przewody Al. z izolacj\u0105 z PVC<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\nGdy dopuszczalny czas trwania zwarcia, obliczony z wzoru (3.6), jest mniejszy od 0,1\u00a0s znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w nagrzewaniu przewodu odgrywa sk\u0142adowa nieokresowa pr\u0105du. Wtedy wymaga si\u0119, aby by\u0142 spe\u0142niony warunek:\r\n\r\n$latex {{\\left( {ks} \\right)}^{2}}\\ge {{I}^{2}}t$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.7)\r\n\r\nSpe\u0142nienie warunku (3.7) oznacza, \u017ce ilo\u015b\u0107 energii cieplnej $latex {{I}^{2}}t$ (zwanej ca\u0142k\u0105 Joule`a), jak\u0105 przenosi urz\u0105dzenie zabezpieczaj\u0105ce do chwili jego zadzia\u0142ania, jest mniejsza od ilo\u015bci energii cieplnej $latex {{\\left( {ks} \\right)}^{2}}$ potrzebnej do nagrzania danego typu przewodu do temperatury granicznej dopuszczalnej przy zwarciu. Warto\u015bci $latex {{I}^{2}}t$ dla urz\u0105dze\u0144 zabezpieczaj\u0105cych nadmiarowo-pr\u0105dowych podawane s\u0105 przez producent\u00f3w.\r\n\r\nZnamionowy pr\u0105d urz\u0105dze\u0144 zabezpieczaj\u0105cych przed zwarciem mo\u017ce by\u0107 wi\u0119kszy od obci\u0105\u017calno\u015bci d\u0142ugotrwa\u0142ej przewod\u00f3w. Dopuszcza si\u0119, aby jedno zabezpieczenie zwarciowe chroni\u0142o kilka r\u00f3wnolegle pracuj\u0105cych przewod\u00f3w pod warunkiem, \u017ce ilo\u015b\u0107 energii cieplnej wytwarzanej przep\u0142ywem pr\u0105dy zwarciowego, jak\u0105 mo\u017ce przenie\u015b\u0107 to urz\u0105dzenie, nie b\u0119dzie wi\u0119ksza od energii cieplnej, jak\u0105 bez szkody mog\u0105 przenie\u015b\u0107 zabezpieczane przewody. Aby stwierdzi\u0107, czy taki warunek jest spe\u0142niony, nale\u017cy policzy\u0107 rozp\u0142yw pr\u0105du zwarciowego w r\u00f3wnolegle po\u0142\u0105czonych przewodach, a nast\u0119pnie okre\u015bli\u0107 sum\u0119 iloczyn\u00f3w $latex {{\\left( {{{k}_{\\text{i}}}{{s}_{\\text{i}}}} \\right)}^{2}}$ dla wszystkich przewod\u00f3w i por\u00f3wna\u0107 j\u0105 z warto\u015bci\u0105 $latex {{I}^{2}}t$ urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego.\r\n<h3>3.2 Zabezpieczenia silnik\u00f3w<\/h3>\r\nSilniki o napi\u0119ciu znamionowym do 1000\u00a0V nale\u017cy wyposa\u017ca\u0107 w nast\u0119puj\u0105ce zabezpieczenia:\r\n<ul>\r\n \t<li>zwarciowe, od skutk\u00f3w zwar\u0107 w uzwojeniach i doprowadzeniach,<\/li>\r\n \t<li>przeci\u0105\u017ceniowe, od skutk\u00f3w przeci\u0105\u017ce\u0144 pr\u0105dowych powoduj\u0105cych przekroczenia dopuszczalnych temperatur,<\/li>\r\n \t<li>zanikowe od szkodliwych skutk\u00f3w powrotu napi\u0119cia po znacznym jego obni\u017ceniu lub zaniku.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n<strong>Zabezpieczenie<\/strong><strong> zwarciowe<\/strong>. Ka\u017cdy silnik powinien mie\u0107 zabezpieczenie zwarciowe oddzielne lub wsp\u00f3lne dla grupy silnik\u00f3w. W przypadku zabezpieczenia wsp\u00f3lnego powinno ono by\u0107 tak dobrane, aby zwarcie w dowolnym zabezpieczanym silniku powodowa\u0142o zadzia\u0142anie zabezpieczenia. W uk\u0142adach tr\u00f3jfazowych nale\u017cy stosowa\u0107 zabezpieczenia zwarciowe w trzech fazach.\r\n\r\nStosuj\u0105 jako zabezpieczenie zwarciowe wy\u0142\u0105cznik z przeka\u017anikiem przeci\u0105\u017ceniowo-zwarciowym, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce wy\u0142\u0105cznik musi mie\u0107 zdolno\u015b\u0107 wy\u0142\u0105czania pr\u0105du zwarciowego. Je\u017celi wy\u0142\u0105cznik takiej zdolno\u015bci nie ma, to nale\u017cy dodatkowo zastosowa\u0107 bezpieczniki, kt\u00f3re je maj\u0105.\r\n\r\nPr\u0105d znamionowy zabezpieczenia nale\u017cy tak dobiera\u0107, aby by\u0142 mo\u017cliwie najbli\u017cszy pr\u0105dowi znamionowemu silnika, a jednocze\u015bnie na tyle du\u017cy, aby zabezpieczenie nie reagowa\u0142o w czasie jego rozruchu.\r\n\r\nDla wyzwalaczy elektromagnesowych, dzia\u0142aj\u0105cych bezzw\u0142ocznie, pr\u0105d nastawczy powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:\r\n\r\n$latex {{I}_{{\\text{we}}}}\\ge 1,2{{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.8)\r\n\r\ngdzie: $latex {{I}_{{\\text{we}}}}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d nastawczy wyzwalacza lub przeka\u017anika elektromagnesowego,\r\n\r\n$latex {{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}$\u00a0\u2013\u00a0maksymalna warto\u015b\u0107 skuteczna pr\u0105du rozruchowego zabezpieczanego silnika.\r\n\r\nW przypadku zabezpieczenia bezpiecznikiem, jego pr\u0105d znamionowy $latex {{I}_{\\text{F}}}$ powinien spe\u0142nia\u0107 warunki:\r\n\r\n$latex {{I}_{\\text{F}}}\\ge \\frac{{{{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}}}{\\alpha }$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.9)\r\n\r\n$latex {{I}_{\\text{F}}}\\ge {{I}_{\\text{n}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.10)\r\n\r\ngdzie: $latex {{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}$\u00a0\u2013\u00a0jak we wzorze (3.8),\r\n\r\n$latex \\alpha $\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynnik wyznaczony do\u015bwiadczalnie zale\u017cny od rodzaju rozruchu, cz\u0119stotliwo\u015bci rozruchu silnika i typu wk\u0142adki topikowej bezpiecznika.\r\n\r\nSpe\u0142nienie warunku (3.9) nie powoduje dzia\u0142ania zabezpieczenia w czasie rozruchu, a (3.10) w czasie normalnej pracy silnika.\r\n\r\nW Tabeli 3.2 podano warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnika $latex \\alpha $ dla silnik\u00f3w asynchronicznych zwartych.\r\n\r\nTabela 3.2 Warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnika $latex \\alpha $ wyst\u0119puj\u0105cego we wzorze (3.9)\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td>Rodzaj rozruchu silnika<\/td>\r\n<td>Wk\u0142adka topikowa bezpiecznika o dzia\u0142aniu<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>szybkim<\/td>\r\n<td>op\u00f3\u017anionym<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>lekki<\/td>\r\n<td>2,0\u00a0\u2013\u00a02,5<\/td>\r\n<td>2,5\u00a0\u2013\u00a03,0<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>\u015bredni<\/td>\r\n<td>1,8\u00a0\u2013\u00a02,0<\/td>\r\n<td>2,0\u00a0\u2013\u00a02,5<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>ci\u0119\u017cki<\/td>\r\n<td>1,5\u00a0\u2013\u00a01,8<\/td>\r\n<td>1,8\u00a0\u2013\u00a02,0<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>Uwaga. Warto\u015bci mniejsze wsp\u00f3\u0142czynnika dotycz\u0105 rozruch\u00f3w o wi\u0119kszej cz\u0119stotliwo\u015bci (wi\u0119kszej ni\u017c kilka na dob\u0119).<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\nW przypadku zabezpieczenia topikowego dobieranego dla grupy silnik\u00f3w, uruchamianych pojedynczo po zaniku napi\u0119cia, pr\u0105d znamionowy $latex {{I}_{\\text{F}}}$ wk\u0142adki bezpiecznika powinien spe\u0142nia\u0107 warunki:\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}\\ge \\frac{{\\left( {{{I}_{\\text{B}}}-{{I}_{\\text{n}}}_{{\\max }}} \\right)+{{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}}}{\\alpha }$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.11)\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{F}}\\ge {{I}_{B}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.12)\r\n\r\ngdzie: $latex \\displaystyle {{I}_{\\text{B}}}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d obci\u0105\u017cenia grupy silnik\u00f3w,\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{\\text{B}}}_{{\\max }}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d znamionowy silnika, z zabezpieczanej grupy, maj\u0105cy najwi\u0119kszy pr\u0105d rozruchowy\u00a0$latex \\displaystyle {{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}$.\r\n\r\nSpe\u0142nienie warunku (3.11) nie powoduje dzia\u0142ania zabezpieczenia w czasie ponownego uruchamiania silnik\u00f3w po uprzednim zaniku napi\u0119cia. Taki przypadek wyst\u0119puje, gdy jako \u0142\u0105czniki w polach silnik\u00f3w stosowane s\u0105 styczniki, kt\u00f3rych cewka steruj\u0105ca spe\u0142nia rol\u0119 zabezpieczenia podnapi\u0119ciowego.\r\n\r\n<strong>Zabezpieczenie przeci\u0105\u017ceniowe<\/strong>. Silnik powinien mie\u0107 zabezpieczenie przeci\u0105\u017ceniowe. Zabezpieczenia takiego mo\u017cna nie stosowa\u0107 w nast\u0119puj\u0105cych przypadkach:\r\n<ul>\r\n \t<li>- dla silnik\u00f3w ma\u0142ej mocy o pr\u0105dzie znamionowym mniejszym od 4\u00a0A,<\/li>\r\n \t<li>- dla silnik\u00f3w o mocy do 10\u00a0kW, kt\u00f3rych przeci\u0105\u017cenie mechaniczne jest ma\u0142o prawdopodobne,<\/li>\r\n \t<li>- dla silnik\u00f3w obci\u0105\u017canych w spos\u00f3b przerywany.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nPr\u0105d nastawiony na zabezpieczeniu przeci\u0105\u017ceniowym powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:\r\n\r\n$latex {{I}_{\\text{n}}}\\le 1,1{{I}_{{\\text{ns}}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.13)\r\n\r\ngdzie: $latex {{I}_{\\text{n}}}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d nastawiony na wyzwalaczu przeci\u0105\u017ceniowym,\r\n\r\n$latex {{I}_{{\\text{ns}}}}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d znamionowy silnika.\r\n\r\nJako zabezpieczenie przeci\u0105\u017ceniowe stosowane s\u0105 \u0142\u0105czniki wyposa\u017cone w przeka\u017aniki termobimetalowe.\r\n<h4><strong>Zabezpieczenia zanikowe<\/strong>. Gdy samo rozruch silnik\u00f3w, po uprzednim zaniku napi\u0119cia, m\u00f3g\u0142by by\u0107 przyczyn\u0105 niepo\u017c\u0105danych nast\u0119pstw, np. pob\u00f3r nadmiernie du\u017cego pr\u0105du powoduj\u0105cego za\u0142amanie napi\u0119cia, zagro\u017cenie obs\u0142ugi, zak\u0142\u00f3cenie procesu technologicznego wymagaj\u0105cego uruchomienia silnik\u00f3w w pewnej okre\u015blonej kolejno\u015bci itp., nale\u017cy stosowa\u0107 zabezpieczenie zanikowe. Zabezpieczenie takie stanowi cewka zapadkowa w wy\u0142\u0105cznikach zapadkowych lub cewka steruj\u0105ca w \u0142\u0105cznikach stycznikowych.<\/h4>\r\n<h4><strong>Przyk\u0142ad 3.1<\/strong><\/h4>\r\nDobra\u0107 zabezpieczenie zwarciowe i przeci\u0105\u017ceniowe silnika tr\u00f3jfazowego asynchronicznego, zwartego, nap\u0119dzaj\u0105cego przeno\u015bnik ta\u015bmowy. Dane silnika: $latex {{P}_{\\text{n}}}$\u00a0=\u00a04\u00a0kW, $latex {{U}_{\\text{n}}}$\u00a0=\u00a0400\u00a0V, $latex {{n}_{\\text{n}}}$\u00a0=\u00a02915\u00a0obr\/min, $latex \\cos {{\\varphi }_{\\text{n}}}$\u00a0=\u00a00,87, $latex {{{{I}_{\\text{r}}}}}\/{{{{I}_{\\text{n}}}}}\\;$\u00a0=\u00a07,4, sprawno\u015b\u0107 $latex \\displaystyle \\eta $\u00a0=\u00a00,85. Pr\u0105d zwarciowy w miejscach zainstalowania zabezpieczenia wynosi 3,5\u00a0kA. Rozruch silnika\u00a0\u2013\u00a0\u015bredni i cz\u0119sty.\r\n\r\n<strong>Rozwi\u0105zanie:<\/strong>\r\n\r\nPr\u0105d znamionowy silnika:\r\n\r\n$latex {{I}_{{\\text{ns}}}}=\\frac{{{{P}_{\\text{n}}}}}{{\\sqrt{3}{{U}_{\\text{n}}}\\eta \\cos {{\\varphi }_{\\text{n}}}}};{{I}_{{\\text{ns}}}}=\\frac{{4000}}{{\\sqrt{3}\\cdot 400\\cdot 0,87\\cdot 0,85}}=7,8\\text{A}$\r\n\r\nPr\u0105d rozruchu silnika:\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{\\text{r}}}=7,4\\cdot 7,8=57,7\\text{A}$\r\n\r\nDla rozruchu \u015bredniego i cz\u0119stego oraz wk\u0142adki o dzia\u0142aniu szybki, wg Tabeli. 3.2, $latex \\displaystyle \\alpha $\u00a0=\u00a01,8. Pr\u0105d znamionowy wk\u0142adki topikowej powinien spe\u0142nia\u0107 warunki (3.9) i (3.10).\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}=\\frac{{57,7}}{{1,8}}=32\\text{A}$\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}\\ge 7,8\\text{A}$\r\n\r\nDobieramy wk\u0142adk\u0119 topikow\u0105 o dzia\u0142aniu zw\u0142ocznym Bi-Wtz 35\u00a0A.\r\n\r\nJako zabezpieczenie od przeci\u0105\u017ce\u0144 stosujemy przeka\u017anik termobimetalowy nastawiony na pr\u0105d dobrany zgodnie ze wzorem (3.13):\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{\\text{n}}}=1,1\\cdot 7,8=8,6\\text{A}$\r\n\r\nNale\u017cy dobra\u0107 stycznik z przeka\u017anikiem termicznym o zakresie umo\u017cliwiaj\u0105cym nastawienie warto\u015bci 8,6\u00a0A, np. stycznik SLA z przeka\u017anikiem termicznym o zakresie (7\u00f710)\u00a0A.\r\n<h3>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3.3\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zabezpieczenie baterii kondensator\u00f3w elektroenergetycznych na napi\u0119cie do 1\u00a0kV<\/h3>\r\nDobieraj\u0105c zabezpieczenie baterii kondensator\u00f3w, nale\u017cy mie\u0107 na uwadze stany przej\u015bciowe zachodz\u0105ce w bateriach podczas ich za\u0142\u0105czania spowodowane pr\u0105dami \u0142adowania baterii. Stany te nie powinny powodowa\u0107 dzia\u0142ania dobieranych zabezpiecze\u0144 przet\u0119\u017ceniowych.\r\n<h4><strong>Zabezpieczenia zwarciowe<\/strong>. Baterie kondensator\u00f3w na napi\u0119cie do 1\u00a0kV powinny by\u0107 zabezpieczone od zwar\u0107 mi\u0119dzyfazowych. W bateriach, w zale\u017cno\u015bci od ich wielko\u015bci, wyst\u0119puj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce zabezpieczenia:<\/h4>\r\n<ul>\r\n \t<li>- g\u0142\u00f3wne, stosowane w bateriach, kt\u00f3rych pr\u0105d nie przekracza 100\u00a0A, lub w bateriach podzielonych na grupy maj\u0105ce w\u0142asne zabezpieczenia,<\/li>\r\n \t<li>- grupowe, stosowane w bateriach, kt\u00f3rych pr\u0105d znamionowy przekracza 100\u00a0A (takie baterie powinny by\u0107 podzielone na r\u00f3wnoleg\u0142e grupy wyposa\u017cone w oddzielne zabezpieczenia).<\/li>\r\n<\/ul>\r\nZabezpieczenia grupowe, ze wzgl\u0119du na warto\u015bci pr\u0105d\u00f3w, mo\u017cliwe s\u0105 do zrealizowania za pomoc\u0105 bezpiecznik\u00f3w. Zabezpieczenia grupowe, do pewnych warto\u015bci pr\u0105d\u00f3w s\u0105 realizowane za pomoc\u0105 bezpiecznik\u00f3w (wynika to z pr\u0105d\u00f3w znamionowych produkowanych wk\u0142adek topikowych), a powy\u017cej tych warto\u015bci za pomoc\u0105 wy\u0142\u0105cznik\u00f3w samoczynnych wyposa\u017conych w wyzwalacze elektromagnetyczne.\r\n\r\nW przypadku zabezpieczenia bezpiecznikami zaleca si\u0119 stosowa\u0107 wk\u0142adki topikowe o dzia\u0142aniu szybkim. Pr\u0105d znamionowy $latex \\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}$ wk\u0142adki, o dzia\u0142aniu szybkim, powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}\\ge \\left( {2-3} \\right){{I}_{\\text{C}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.14)\r\n\r\nPr\u0105d znamionowy $latex \\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}$ wk\u0142adki, o dzia\u0142aniu zw\u0142ocznym, powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}\\ge \\left( {1,3-1,6} \\right){{I}_{\\text{C}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.15)\r\n\r\ngdzie: $latex \\displaystyle {{I}_{\\text{C}}}$\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d znamionowy zabezpieczanej baterii, jej cz\u0142onu lub pojedynczego kondensatora.\r\n\r\nW przypadku zabezpieczania baterii wy\u0142\u0105cznikiem samoczynnym z wyzwalaczem elektromagnetycznym pr\u0105d $latex \\displaystyle {{I}_{{\\text{we}}}}$ nastawiony na wyzwalaczu powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{I}_{{\\text{we}}}}\\ge \\left( {8-10} \\right){{I}_{\\text{C}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.16)\r\n\r\ngdzie: $latex \\displaystyle {{I}_{\\text{C}}}$ jak we wzorze (3.15)\r\n\r\n4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dob\u00f3r g\u0142\u00f3wnej stacji transformatorowej\r\n\r\nStacja transformatorowa, z kt\u00f3rej zasilane s\u0105 rozdzielnice pomieszcze\u0144 produkcyjnych, sk\u0142ada si\u0119 z transformatora lub transformator\u00f3w oraz rozdzielnicy g\u0142\u00f3wnej nn. W zak\u0142adach przemys\u0142owych jako rozdzielnice g\u0142\u00f3wne najcz\u0119\u015bciej stosowane s\u0105 zestawy szkieletowe.\r\n\r\nW przypadku stacji z jednym transformatorem przy jego doborze nale\u017cy przestrzega\u0107 zasady, \u017ceby moc transformatora stanowi\u0142a:\r\n<ul>\r\n \t<li>- 100% mocy obliczeniowej\u00a0\u2013\u00a0zak\u0142ad jednozmianowy,<\/li>\r\n \t<li>- 100\u00f7125% mocy obliczeniowej\u00a0\u2013\u00a0zak\u0142ad dwuzmianowy,<\/li>\r\n \t<li>- 100\u00f7145% mocy obliczeniowej\u00a0\u2013\u00a0zak\u0142ad trzyzmianowy.<\/li>\r\n<\/ul>\r\nW celu u\u0142atwienia doboru transformator\u00f3w w Tabeli 4.1 podano podstawowe dane techniczne transformator\u00f3w olejowych, kt\u00f3re mo\u017cna stosowa\u0107 w zak\u0142adach przemys\u0142owych.\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\nTabela 4.1 Transformatory tr\u00f3jfazowe olejowe o ch\u0142odzeniu naturalnym firmy Schneider\r\n<div align=\"center\">\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td>Moc [kV\u00b7A]<\/td>\r\n<td>Straty stanu ja\u0142owego\r\n\r\n[W]<\/td>\r\n<td>Straty obci\u0105\u017ceniowe\r\n\r\n[W]<\/td>\r\n<td>Napi\u0119cie zwarcia [%]<\/td>\r\n<td>Pr\u0105d stanu ja\u0142owego\r\n\r\n[%]<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>100<\/td>\r\n<td>210<\/td>\r\n<td>2150<\/td>\r\n<td>4<\/td>\r\n<td>2,5<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>160<\/td>\r\n<td>460<\/td>\r\n<td>2350<\/td>\r\n<td>4<\/td>\r\n<td>2,3<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>250<\/td>\r\n<td>650<\/td>\r\n<td>3250<\/td>\r\n<td>4<\/td>\r\n<td>2,1<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>400<\/td>\r\n<td>930<\/td>\r\n<td>4600<\/td>\r\n<td>4<\/td>\r\n<td>1,9<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>630<\/td>\r\n<td>1300<\/td>\r\n<td>6500<\/td>\r\n<td>4<\/td>\r\n<td>1,8<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>800<\/td>\r\n<td>1220<\/td>\r\n<td>10700<\/td>\r\n<td>6<\/td>\r\n<td>2,5<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>1000<\/td>\r\n<td>1470<\/td>\r\n<td>13000<\/td>\r\n<td>6<\/td>\r\n<td>2,4<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>1250<\/td>\r\n<td>1800<\/td>\r\n<td>16000<\/td>\r\n<td>6<\/td>\r\n<td>2,2<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>1600<\/td>\r\n<td>2300<\/td>\r\n<td>20000<\/td>\r\n<td>6<\/td>\r\n<td>2,0<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>2000<\/td>\r\n<td>2750<\/td>\r\n<td>25500<\/td>\r\n<td>6<\/td>\r\n<td>1,9<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>2500<\/td>\r\n<td>3350<\/td>\r\n<td>32000<\/td>\r\n<td>6<\/td>\r\n<td>1,8<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>3150<\/td>\r\n<td>4380<\/td>\r\n<td>33000<\/td>\r\n<td>7<\/td>\r\n<td>1,7<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n<\/div>\r\n<h4><strong>\u00a0<\/strong><\/h4>\r\n<h4><strong>Metoda wsp\u00f3\u0142czynnika zapotrzebowania<\/strong>. Metoda ta polega na wykorzystaniu do ustalania warto\u015bci mocy obliczeniowej wsp\u00f3\u0142czynnika zapotrzebowania mocy, okre\u015blonych dla r\u00f3\u017cnych grup odbiornik\u00f3w, na podstawie pomiar\u00f3w statystycznych.<\/h4>\r\nMoc obliczeniow\u0105 czynna grupy $latex n$ odbiornik\u00f3w oblicza si\u0119 jako sum\u0119 mocy znamionowych $latex {{P}_{\\text{n}}}$ odbiornik\u00f3w tej grupy pomno\u017con\u0105 przez odpowiadaj\u0105cy danej grupie wsp\u00f3\u0142czynnik zapotrzebowania mocy $latex {{k}_{\\text{z}}}$.\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{P}_{\\text{B}}}={{k}_{\\text{z}}}\\sum\\limits_{1}^{\\text{n}}{{{{P}_{{\\text{ni}}}}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (4.1)\r\n\r\nPodzia\u0142 odbiornik\u00f3w na charakterystyczne grupy oraz warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w zapotrzebowania podano w Tabeli 4.1.\r\n\r\nMoc obliczeniow\u0105 biern\u0105 oblicza si\u0119 ze wzoru:\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{Q}_{\\text{B}}}={{P}_{\\text{B}}}\\text{tg}\\varphi $\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (4.2)\r\n\r\nWarto\u015b\u0107 $latex \\displaystyle \\text{tg}\\varphi $ przyjmuje si\u0119 na podstawie podanych w Tabeli. 4.2 warto\u015bci $latex \\cos \\varphi $.\r\n\r\nTabela 4.2 Wsp\u00f3\u0142czynniki zapotrzebowania i wsp\u00f3\u0142czynnik mocy charakterystycznych grup odbiornik\u00f3w [22]\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td>Rodzaj grupy odbiornik\u00f3w<\/td>\r\n<td>$latex {{k}_{\\text{z}}}$<\/td>\r\n<td>$latex \\cos \\varphi $<\/td>\r\n<td>$latex \\displaystyle \\text{tg}\\varphi $<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>wentylatory urz\u0105dze\u0144 produkcyjnych<\/td>\r\n<td>0,7<\/td>\r\n<td>0,8<\/td>\r\n<td>0,75<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>wentylatory urz\u0105dze\u0144 sanitarno-higienicznych<\/td>\r\n<td>0,65<\/td>\r\n<td>0,8<\/td>\r\n<td>0,75<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>pompy, przetwornice dwumaszynowe<\/td>\r\n<td>0,7<\/td>\r\n<td>0,8<\/td>\r\n<td>0,75<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>przeno\u015bniki<\/td>\r\n<td>0,5<\/td>\r\n<td>0,75<\/td>\r\n<td>0,88<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>spawarki\u00a0\u2013\u00a0transformatory spawalnicze<\/td>\r\n<td>0,35<\/td>\r\n<td>0,35<\/td>\r\n<td>2,67<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>spawarki\u00a0\u2013\u00a0przetwornice dwumaszynowe<\/td>\r\n<td>0,35<\/td>\r\n<td>0,6<\/td>\r\n<td>1,34<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>zgrzewarki punktowe i ci\u0105g\u0142e<\/td>\r\n<td>0,35<\/td>\r\n<td>0,6<\/td>\r\n<td>1,34<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>piece oporowe<\/td>\r\n<td>0,65<\/td>\r\n<td>1,0<\/td>\r\n<td>0,0<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>piece indukcyjne niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci z kondensatorami<\/td>\r\n<td>0,8<\/td>\r\n<td>0,7<\/td>\r\n<td>1,02<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>piece indukcyjne niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci bez kondensator\u00f3w<\/td>\r\n<td>0,8<\/td>\r\n<td>0,35<\/td>\r\n<td>2,67<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>piece indukcyjne wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci z kondensatorami<\/td>\r\n<td>0,8<\/td>\r\n<td>0,95<\/td>\r\n<td>0,32<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>piece indukcyjne wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci bez kondensator\u00f3w<\/td>\r\n<td>0,8<\/td>\r\n<td>0,1<\/td>\r\n<td>10,2<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>piece \u0142ukowe<\/td>\r\n<td>0,9<\/td>\r\n<td>0,87<\/td>\r\n<td>0,56<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>o\u015bwietlenie oddzia\u0142\u00f3w produkcyjnych<\/td>\r\n<td>0,8<\/td>\r\n<td>1,0<\/td>\r\n<td>0,0<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>o\u015bwietlenie pomieszcze\u0144 administracyjnych<\/td>\r\n<td>0,5\u00f70,7<\/td>\r\n<td>1,0<\/td>\r\n<td>0,0<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n&nbsp;\r\n\r\nWarto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnika $latex {{k}_{\\text{z}}}$ podane w Tabeli. 4.2 odnosz\u0105 si\u0119 do przypadk\u00f3w obliczania mocy zapotrzebowanej dla stacji transformatorowych lub rozdzielnic, je\u017celi moc ta nie przekracza 500\u00a0kW. W przypadku wi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w przy obliczaniu wypadkowego obci\u0105\u017cenia g\u0142\u00f3wnych stacji zasilaj\u0105cych nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107 wsp\u00f3\u0142czynniki jednoczesno\u015bci.\r\n\r\nObci\u0105\u017cenie moc\u0105 pozorn\u0105 g\u0142\u00f3wnych stacji zasilaj\u0105cych oblicza si\u0119 ze wzoru:\r\n\r\n$latex \\displaystyle {{S}_{\\text{b}}}=\\sqrt{{{{{\\left( {{{k}_{{\\text{jP}}}}\\sum\\limits_{1}^{\\text{m}}{{{{P}_{\\text{B}}}}}} \\right)}}^{2}}+{{{\\left( {{{k}_{{\\text{jQ}}}}\\sum\\limits_{1}^{\\text{m}}{{{{Q}_{\\text{B}}}}}} \\right)}}^{2}}}}$\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (4.3)\r\n\r\nprzy czym: $latex {{k}_{{\\text{jP}}}}$ i $latex {{k}_{{\\text{jQ}}}}$\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynniki jednoczesno\u015bci wg Tabeli 4.3,\r\n\r\n$latex \\text{m}$\u00a0\u2013\u00a0liczba stacji transformatorowych lub grup odbiornik\u00f3w.\r\n\r\nTabela 4.3 Warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w jednoczesno\u015bci\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td>Moc obliczeniowa [kW]<\/td>\r\n<td>$latex {{k}_{{\\text{jP}}}}$<\/td>\r\n<td>$latex {{k}_{{\\text{jQ}}}}$<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>do 500<\/td>\r\n<td>1,0<\/td>\r\n<td>1,0<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>501\u00f71000<\/td>\r\n<td>0,9<\/td>\r\n<td>0,97<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>1001\u00f72500<\/td>\r\n<td>0,85<\/td>\r\n<td>0,95<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>2501\u00f77000<\/td>\r\n<td>0,8<\/td>\r\n<td>0,93<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td>powy\u017cej 7000<\/td>\r\n<td>0,7<\/td>\r\n<td>0,9<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n&nbsp;\r\n\r\nBibliografia:\r\n<ol>\r\n \t<li>H. Markiewicz: Instalacje Elektryczne. Wyd. 10, WNT, Warszawa 2017.<\/li>\r\n \t<li>S. Niest\u0119pski, M. Parol, J. Pasternakiewicz, T. Wi\u015bniewski: Instalacje elektryczne. Budowa, projektowanie i eksploatacja. Wyd. 3, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa, 2011<\/li>\r\n \t<li>W. Do\u0142\u0119ga, M. Kobusi\u0144ski: Projektowanie instalacji elektrycznych w obiektach przemys\u0142owych: zagadnienia wybrane. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wroc\u0142awskiej, Wroc\u0142aw, 2009.<\/li>\r\n \t<li>Norma PN-IEC 60364: Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych (wybrane arkusze).<\/li>\r\n<\/ol>\r\n&nbsp;\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\nZA\u0141\u0104CZNIK NR 1\r\n\r\nINSTALACJE ELEKTRYCZNE\r\n\r\nTESTY OCENY\r\n<ol>\r\n \t<li>Om\u00f3wi\u0107 zagadnienie podzia\u0142u przewod\u00f3w stosowanych w instalacjach elektrycznych.<\/li>\r\n \t<li>Om\u00f3wi\u0107 budow\u0119 przewod\u00f3w elektroenergetycznych.<\/li>\r\n \t<li>Przedstawi\u0107 klasyfikacj\u0119 i budow\u0119 kabli elektroenergetycznych stosowanych w instalacjach elektrycznych.<\/li>\r\n \t<li>Poda\u0107 przyk\u0142ady oznacze\u0144 przewod\u00f3w i kabli elektroenergetycznych<\/li>\r\n \t<li>Om\u00f3wi\u0107 zagadnienie doboru przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dow\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105.<\/li>\r\n \t<li>Om\u00f3wi\u0107 zagadnienie doboru przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na dopuszczalny spadek napi\u0119cia.<\/li>\r\n \t<li>Przedstawi\u0107 problematyk\u0119 zabezpieczenia przewod\u00f3w przed pr\u0105dem przeci\u0105\u017ceniowym i zwarciowym.<\/li>\r\n \t<li>Przedstawi\u0107 zagadnienie zabezpieczenia silnik\u00f3w elektrycznych.<\/li>\r\n \t<li>Om\u00f3wi\u0107 problematyk\u0119 zabezpieczenia baterii kondensator\u00f3w na napi\u0119cie do 1\u00a0kV.<\/li>\r\n \t<li>Om\u00f3wi\u0107 zagadnienie doboru stacji transformatorowej SN\/nn w zak\u0142adzie przemys\u0142owym.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n&nbsp;\r\n\r\nZADANIA DO ROZWI\u0104ZANIA\r\n\r\nZadanie Nr 1\r\n\r\nDobra\u0107 przekr\u00f3j linii kablowej z \u017cy\u0142ami aluminiowymi o d\u0142ugo\u015bci $latex \\displaystyle l=200\\ \\text{m}$ zasilaj\u0105cej rozdzielnic\u0119 nn o napi\u0119ciu $latex U=400\\ \\text{V}$ obci\u0105\u017con\u0105 moc\u0105 $latex P=55\\ \\text{kVA}$ przy $latex \\cos \\varphi =0,75$.\r\n\r\nZadanie Nr 2\r\n\r\nDobra\u0107 zabezpieczenie zwarciowe i przeci\u0105\u017ceniowe silnika tr\u00f3jfazowego o danych znamionowych: $latex {{P}_{\\text{n}}}=5\\ \\text{kW}$,\u00a0$latex {{U}_{\\text{n}}}=400\\ \\text{V}$,\u00a0$latex \\displaystyle n=2950\\ {{\\text{obr}}}\/{{\\min }}\\;$,\u00a0$latex \\cos \\varphi =0,85$, $latex {{{{I}_{\\text{r}}}}}\/{{{{I}_{\\text{n}}}}}\\;=7,2$, sprawno\u015b\u0107 $latex \\eta =0,85$. Rozruch silnika bezpo\u015bredni\u00a0\u2013\u00a0\u015bredni i cz\u0119sty. Pr\u0105d zwarciowy w miejscach zainstalowania zabezpieczenia wynosi $latex 4\\ \\text{kA}$.\r\n\r\n&nbsp;\r\n<div>\r\n<div>\r\n\r\n&nbsp;\r\n\r\n<\/div>\r\n<\/div>","rendered":"<h1>I. Przewody i kable stosowane w instalacjach elektrycznych<\/h1>\n<h2>I.1 Klasyfikacja i budowa przewod\u00f3w elektroenergetycznych<\/h2>\n<p>Najwi\u0119ksze zastosowanie w instalacjach w obiektach budowlanych, w tym przemys\u0142owych, znajduj\u0105 izolowane przewody elektroenergetyczne. Przewody te generalnie mo\u017cna podzieli\u0107 na przewody do uk\u0142adania na sta\u0142e (jedno\u017cy\u0142owe, wielo\u017cy\u0142owe, wtynkowe, uzbrojone), przewody do odbiornik\u00f3w przeno\u015bnych i ruchomych (mieszkaniowe, warsztatowe, przemys\u0142owe itd.) oraz przewody do zastosowa\u0144 specjalnych (ciep\u0142oodporne, o zwi\u0119kszonej gi\u0119tko\u015bci itd.), Rys. 1.1. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 one z \u017cy\u0142y (\u017cy\u0142) przewodz\u0105cej, izolacji \u017cy\u0142 oraz ewentualnie z pow\u0142oki (niemetalicznej) oraz w przypadku tzw. <strong>przewod\u00f3w uzbrojonych<\/strong> dodatkowo oplotu z drut\u00f3w stalowych.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28\" aria-describedby=\"caption-attachment-28\" style=\"width: 585px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img class=\"wp-image-28\" src=\"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-content\/uploads\/sites\/22\/2020\/02\/img_5e4fd362b385b.png\" alt=\"\" width=\"585\" height=\"463\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-28\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 1.1 Schemat og\u00f3lnego podzia\u0142u przewod\u00f3w elektroenergetycznych instalacyjnych przeznaczonych do uk\u0142adania w obiektach budowlanych<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u017by\u0142y przewod\u00f3w elektroenergetycznych s\u0105 wykonywane z aluminium p\u00f3\u0142twardego lub z miedzi (twardej lub mi\u0119kkiej). \u017by\u0142y wykonane z miedzi maj\u0105 w por\u00f3wnaniu do aluminiowych wi\u0119kszo\u015b\u0107 przewodno\u015b\u0107 elektryczn\u0105 (konduktywno\u015b\u0107 miedzi wynosi ok. 58\u00a0m\/\u03a9 mm2, podczas gdy aluminium tylko ok. 35\u00a0m\/\u03a9 mm2), a tak\u017ce du\u017co wi\u0119ksz\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105 (szczeg\u00f3lnie na zginanie). Obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy techniczno-budowlane<a class=\"footnote\" title=\"Rozporz\u0105dzanie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunk\u00f3w technicznych, jakim powinny odpowiada\u0107 budynki i ich usytuowanie (DzU Nr 75, poz. 690) z p\u00f3\u017an. zm. (rozdz. 8, \u00a7183) [3.4].\" id=\"return-footnote-5-1\" href=\"#footnote-5-1\" aria-label=\"Footnote 1\"><sup class=\"footnote\">[1]<\/sup><\/a> nakazuj\u0105 stosowanie przewod\u00f3w elektrycznych z \u017cy\u0142ami wykonanymi wy\u0142\u0105cznie z miedzi, je\u017celi ich przekr\u00f3j nie przekracza 10\u00a0mm2. Przy wi\u0119kszych przekrojach mo\u017cna stosowa\u0107 przewody z \u017cy\u0142ami aluminiowymi, ale przemawiaj\u0105 za tym w zasadzie tylko wzgl\u0119dy oszcz\u0119dno\u015bciowe z uwagi na ich ni\u017cszy koszt w por\u00f3wnaniu do przewod\u00f3w z \u017cy\u0142ami miedzianymi.<\/p>\n<p>Produkowane s\u0105 przewody o nast\u0119puj\u0105cych przekrojach znamionowych \u017cy\u0142: 0,5;\u00a00,75;\u00a01,5;\u00a02,5; 4;\u00a06;\u00a010;\u00a016;\u00a025;\u00a035;\u00a050;\u00a070;\u00a095;\u00a0120;\u00a0150;\u00a0185;\u00a0240;\u00a0300;\u00a0400\u00a0mm2\u00a0\u2013\u00a0przy czym zakres produkowanych przekroj\u00f3w zale\u017cy od typu przewod\u00f3w i wymaga sprawdzenia w katalogach producenta (patrz np. [3.8],\u00a0[3.9]).<\/p>\n<p>\u017by\u0142y przewod\u00f3w s\u0105 produkowane w postaci pojedynczego drutu o przekroju okr\u0105g\u0142ym (przewody o \u017cy\u0142ach jednodrutowych), a tak\u017ce linki w wykonaniu gi\u0119tkim. \u017by\u0142y w postaci drutu wykonywane s\u0105 tylko do przekroju 10\u00a0mm2 w\u0142\u0105cznie. Przy wi\u0119kszych przekrojach produkuje si\u0119 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie linki (\u017cy\u0142y wielodrutowe), bo takie wykonanie zapewnia mo\u017cliwo\u015b\u0107 uk\u0142adania (zginania) bez niebezpiecze\u0144stwa uszkodzenia (z\u0142amania) \u017cy\u0142y.<\/p>\n<p>Przewody elektroenergetyczne s\u0105 produkowane jako jedno\u017cy\u0142owe lub wielo\u017cy\u0142owe (2-,\u00a03-,\u00a04-,\u00a05- \u017cy\u0142owe) oraz w specyficznych przypadkach z ilo\u015bci\u0105 \u017cy\u0142 powy\u017cej 5, nawet do 36 w\u0142\u0105cznie.<\/p>\n<p><strong>Izolacj\u0119 \u017cy\u0142<\/strong> przewod\u00f3w elektroenergetycznych wykonuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z polwinitu, rzadziej z polietylenu, polietylenu usieciowanego, gumy lub elastomer\u00f3w termoplastycznych.<\/p>\n<h2>1.2 Klasyfikacja i budowa kabli elektroenergetycznych<\/h2>\n<p>W tradycyjnej terminologii elektrotechnicznej i praktyce przyj\u0119tej w Polsce wyst\u0119puje wyra\u017ane rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy przewodami, a kablami elektroenergetycznymi. Kablami nazywa si\u0119 wyroby przemys\u0142owe sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z jednej lub wi\u0119kszej liczby \u017cy\u0142 izolowanych, zaopatrzonych w szczeln\u0105 pow\u0142ok\u0119 zewn\u0119trzn\u0105 chroni\u0105c\u0105 izolacje \u017cy\u0142 przed wod\u0105 i innymi wp\u0142ywami zewn\u0119trznymi. Kable s\u0105 tym samym jedynymi przewodami elektroenergetycznymi, kt\u00f3re mog\u0105 by uk\u0142adane w ziemi, cho\u0107 mo\u017cna je tak\u017ce uk\u0142ada\u0107 w powietrzu, na zewn\u0105trz i wewn\u0105trz pomieszcze\u0144, w kana\u0142ach kablowych, na konstrukcjach wsporczych, korytkach kablowych itd.<\/p>\n<p>Ze wzgl\u0119du na przeznaczenie kable elektroenergetyczne podzieli\u0107 mo\u017cna na:<\/p>\n<ul>\n<li>kable og\u00f3lnego przeznaczania,<\/li>\n<li>kable do zastosowa\u0144 specjalnych (np. kable nierozprzestrzeniaj\u0105ce p\u0142omienia, kable odporne na dzia\u0142anie ognia, g\u00f3rnicze).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ze wzgl\u0119du natomiast na warto\u015b\u0107 napi\u0119cia znamionowego izolacji na:<\/p>\n<ul>\n<li>kable niskiego napi\u0119cia (napi\u0119cie znamionowe izolacji 0,6\/1\u00a0kV),<\/li>\n<li>kable \u015bredniego napi\u0119cia (napi\u0119cie powy\u017cej 0,6\/1\u00a0kV do 18\/30\u00a0kV),<\/li>\n<li>kable wysokiego napi\u0119cia\u00a0\u2013\u00a0110\u00a0kV.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Do zastosowa\u0144 w uk\u0142adach automatyki i sterowania oraz telekomunikacji produkowane s\u0105 specjalnie <strong>kable sygnalizacyjne (sterownicze)<\/strong> oraz <strong>kable telekomunikacyjne<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>\u017by\u0142y kabli<\/strong> wykonywane s\u0105 z aluminium lub miedzi i mog\u0105 mie\u0107 przekr\u00f3j okr\u0105g\u0142y lub sektorowy (kszta\u0142tu wycinku ko\u0142a) umo\u017cliwiaj\u0105cy lepsze wykorzystanie miejsca i zmniejszenie \u015brednicy kabla. \u017by\u0142y mog\u0105 mie\u0107 budow\u0119 jednodrutow\u0105 lub wielodrutow\u0105. Kable z \u017cy\u0142ami wielodrutowymi s\u0105 z uwagi na ich wi\u0119ksz\u0105 elastyczno\u015b\u0107 \u0142atwiejsze w monta\u017cu i bardziej niezawodne w eksploatacji od kabli z \u017cy\u0142ami jednodrutowymi. Kszta\u0142t i budowa \u017cy\u0142 kabla okre\u015blana jest w tradycyjnym krajowym systemie oznacze\u0144 kabli za pomoc\u0105 odpowiedniego oznaczenia podawanego w symbolu kabla po liczbie i przekroju \u017cy\u0142. Oznaczenia te s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\n<p><strong>RE<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a okr\u0105g\u0142a jednodrutowa,<br \/>\n<strong>RM<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a okr\u0105g\u0142a wielodrutowa,<br \/>\n<strong>RMC<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a okr\u0105g\u0142a wielodrutowa zag\u0119szczona,<br \/>\n<strong>SE<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a sektorowa jednodrutowa,<br \/>\n<strong>SM<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0\u017cy\u0142a sektorowa wielodrutowa.<\/p>\n<p>Znamionowe przekroje \u017cy\u0142 kabli wynosz\u0105: 1;\u00a01,5;\u00a02,5;\u00a04;\u00a06;\u00a010;\u00a016;\u00a025;\u00a035;\u00a050;\u00a070;\u00a095;\u00a0120;\u00a0150; 185;\u00a0240;\u00a0300;\u00a0500;\u00a0630;\u00a01000\u00a0mm2.<\/p>\n<p>Produkowane s\u0105 kable elektroenergetyczne jedno\u017cy\u0142owe oraz wielo\u017cy\u0142owe (3-,\u00a04- i 5-\u017cy\u0142owe), przy czym najcz\u0119stsze zastosowanie znajduj\u0105 kable 4- i 5-\u017cy\u0142owe. W kablach 4-\u017cy\u0142owych niskiego napi\u0119cia o przekrojach wi\u0119kszych od 10\u00a0mm2 \u017cy\u0142a neutralna mo\u017ce mie\u0107 w celu obni\u017cenia \u015brednicy i kosztu kabla zmniejszony przekr\u00f3j w stosunku do pozosta\u0142ych \u017cy\u0142 (fazowych).<\/p>\n<p>Kable \u015bredniego napi\u0119cia 1- i 3-\u017cy\u0142owe konstruuje si\u0119 z \u017cy\u0142\u0105 powrotn\u0105 miedzian\u0105 na\u0142o\u017con\u0105 na izolacj\u0119 rdzeniow\u0105 polwinitow\u0105.<\/p>\n<p><strong>Izolacja \u017cy\u0142 kabli<\/strong> produkowanych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jest wykonywana najcz\u0119\u015bciej z polwinitu, polietylenu usieciowanego lub gumy etylenowo\u00a0\u2013\u00a0propylenowej. Materia\u0142y te w du\u017cym stopniu zast\u0105pi\u0142y powszechnie kiedy\u015b stosowan\u0105 izolacj\u0119 papierow\u0105 przesycon\u0105 syciwem. Kable z izolacj\u0105 wykonan\u0105 z tworzyw sztucznych s\u0105 ta\u0144sze i prostsze w produkcji oraz \u0142atwiejszy i szybszy jest ich monta\u017c. Produkowane s\u0105 tak\u017ce kable o izolacji z materia\u0142\u00f3w bezhalogenowych, nierozprzestrzeniaj\u0105cych p\u0142omienia i niewydzielaj\u0105cych w czasie po\u017caru szkodliwych gaz\u00f3w i dym\u00f3w, stosowane w pomieszczeniach zagro\u017conych po\u017carem.<\/p>\n<h2>1.3 Sposoby oznaczenia przewod\u00f3w i kabli<\/h2>\n<p>W Polsce stosowane s\u0105 obecnie dwa oddzielne systemy oznacze\u0144 przewod\u00f3w i kabli: tradycyjny krajowy oraz mi\u0119dzynarodowy, opracowany przez CENELEC (Europejsk\u0105 Komisj\u0119 Normalizacyjn\u0105 ds. Elektrotechniki) i powszechnie stosowany w Unii Europejskiej.<\/p>\n<p>W tradycyjnym krajowym systemie oznacze\u0144 kable i przewody oznaczane s\u0105 symbolami literowymi zwieraj\u0105cymi kolejno informacj\u0119 o sk\u0142adzie materia\u0142owym: pow\u0142ok, \u017cy\u0142, izolacji,\u00a0 konstrukcji \u017cy\u0142 oraz ewentualnie przeznaczenia przewodu, pancerzy, os\u0142on i innych cech charakterystycznych. Za symbolami literowymi podaje si\u0119 napi\u0119cie znamionowe kabli i przewod\u00f3w oraz liczb\u0119 \u017cy\u0142 i ich przekr\u00f3j.<\/p>\n<p>Przyk\u0142ady oznacze\u0144 przewod\u00f3w elektroenergetycznych:<\/p>\n<p><strong>LY-\u017co\u00a0450\/750\u00a0V 5&#215;1,5<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0przew\u00f3d 5-\u017cy\u0142owy o przekroju 1,5\u00a0mm2 o \u017cy\u0142ach miedzianych, wielodrutowych (L) w izolacji z polwinitu (Y), z izolacj\u0105 \u017cy\u0142y ochronnej w kolorze zielono-\u017c\u00f3\u0142tym (\u017co), napi\u0119cie znamionowe 450\/750\u00a0V.<\/p>\n<p><strong>YDYp\u00a0300\/500\u00a0V\u00a03&#215;10<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0przew\u00f3d p\u0142aski tr\u00f3j\u017cy\u0142owy o przekroju 10\u00a0mm2, z \u017cy\u0142ami wykonanymi z drutu miedzianego (D), z pow\u0142ok\u0105 polwinitow\u0105 (Y na pocz\u0105tku), w izolacji polwinitowej (Y), p\u0142aski (p), napi\u0119cie znamionowe 300\/500\u00a0V.<\/p>\n<p>Przyk\u0142ady oznacze\u0144 kabli elektroenergetycznych:<\/p>\n<p><strong>YAKY-\u017co\u00a00,6\/1\u00a0kV\u00a04&#215;25\u00a0SE<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0kabel (K) elektroenergetyczny aluminiowy (A) o izolacji polwinitowej (Y) i pow\u0142oce polwinitowej (Y) \u017cy\u0142\u0105 ochronn\u0105 \u017c\u00f3\u0142to-zielon\u0105 (\u017co), na napi\u0119cie 0,6\/1\u00a0kV, 4 \u017cy\u0142owy o przekroju 25 mm2, \u017cy\u0142y sektorowe jednodrutowe (SE).<\/p>\n<p><strong>YKYFtly-\u017co\u00a00,6\/1\u00a0kV\u00a02&#215;16\u00a0RE<\/strong>\u00a0\u2013\u00a0kabel (K) elektroenergetyczny miedziany o izolacji polwinitowej (Y) i pow\u0142oce polwinitowej (Y) opancerzony ta\u015bmami stalowymi lakierowanymi z wyt\u0142oczon\u0105 na pancerz polwinitow\u0105 os\u0142on\u0105 ochronn\u0105 (y), z \u017cy\u0142\u0105 ochronn\u0105 zielono-\u017c\u00f3\u0142t\u0105 (\u017co), na napi\u0119cie 0,6\/1\u00a0kV, 2-\u017cy\u0142owy o przekroju 16\u00a0mm2, \u017cy\u0142y okr\u0105g\u0142e jednodrutowe (RE).<\/p>\n<h1>2. Dob\u00f3r przewod\u00f3w i kabli elektroenergetycznych<\/h1>\n<p>Dob\u00f3r przekroju przewod\u00f3w mo\u017cna wi\u0119c podzieli\u0107 na nast\u0119puj\u0105ce etapy:<\/p>\n<ol>\n<li>dob\u00f3r przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dow\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142\u0105,<\/li>\n<li>sprawdzenie dobranego przekroju pod k\u0105tem wytrzyma\u0142o\u015bci mechanicznej,<\/li>\n<li>sprawdzenie, czy spadki napi\u0119cia w dobranym przewodzie nie przekraczaj\u0105 warto\u015bci dopuszczalnych.<\/li>\n<\/ol>\n<h3>2.1 Dob\u00f3r przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dowa d\u0142ugotrwa\u0142\u0105<\/h3>\n<p>Dob\u00f3r przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dow\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 polega na doborze najmniejszych przekroj\u00f3w \u017cy\u0142 przewodu, dla kt\u00f3rych obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142a [latex]{{I}_{\\text{Z}}}[\/latex] jest wi\u0119ksza od pr\u0105du obci\u0105\u017cenia [latex]{{I}_{\\text{B}}}[\/latex] dobieranego obwodu zgodnie z zale\u017cno\u015bci\u0105:<\/p>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]{{I}_{\\text{Z}}}\\ge {{I}_{\\text{B}}}[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.1)<\/div>\n<\/div>\n<p>W przypadku doboru przewodu odbiorczego jako pr\u0105d obci\u0105\u017cenia przyjmuje si\u0119 warto\u015b\u0107 pr\u0105du znamionowego odbiornika [latex]{{I}_{\\text{n}}}[\/latex].<\/p>\n<p>Warto\u015bci pr\u0105d\u00f3w obci\u0105\u017calno\u015bci d\u0142ugotrwa\u0142ych odczytuje si\u0119 z tabel zamieszczonych w normie PN-IEC 60364-5-523:2001 <em>Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dob\u00f3r i monta\u017c wyposa\u017cenia elektrycznego. Obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142a przewod\u00f3w<\/em> z uwzgl\u0119dnieniem:<\/p>\n<ul>\n<li>sposobu wykonania instalacji,<\/li>\n<li>rodzaju izolacji przewodu,<\/li>\n<li>liczby obci\u0105\u017conych \u017cy\u0142,<\/li>\n<li>materia\u0142u \u017cy\u0142 przewodu,<\/li>\n<li>ilo\u015bci obwod\u00f3w w wi\u0105zce i temperatury otoczenia.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>2.2 Sprawdzenie dobranego przekroju ze wzgl\u0119du na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105<\/h2>\n<p>Dobrany przew\u00f3d powinien mie\u0107 odpowiedni\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105, zgodnie z zale\u017cno\u015bci\u0105:<\/p>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]S\\ge {{S}_{{\\text{mech}}}}[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.2)<\/div>\n<\/div>\n<p>gdzie: [latex]{{S}_{{\\text{mech}}}}[\/latex] \u2013 minimalny przekr\u00f3j przewodu dopuszczalny ze wzgl\u0119du na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105 (Tabela 2.1).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure id=\"attachment_33\" aria-describedby=\"caption-attachment-33\" style=\"width: 738px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img class=\"wp-image-33\" style=\"color: #373d3f; font-weight: bold; font-size: 1em;\" src=\"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-content\/uploads\/sites\/22\/2020\/02\/img_5e4fd640c747f.png\" alt=\"\" width=\"738\" height=\"372\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-33\" class=\"wp-caption-text\">Tabela 2.1 Minimalne przekroje \u017cy\u0142 przewod\u00f3w dopuszczalne ze wzgl\u0119du na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105<\/figcaption><\/figure>\n<div style=\"margin: auto;\"><\/div>\n<h2>2.3 Wyznaczanie przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na dopuszczalny spadek napi\u0119cia<\/h2>\n<p>Zasilanie odbiornik\u00f3w energii elektrycznej napi\u0119ciem o odpowiedniej warto\u015bci jest istotne ze wzgl\u0119du na ich poprawn\u0105 prac\u0119. Dlatego te\u017c spadek napi\u0119cia na przewodzie zasilaj\u0105cym nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119kszy od warto\u015bci dopuszczalnych dla okre\u015blonych grup odbiornik\u00f3w:<\/p>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]\\Delta {{U}_{\\%}}\\le \\Delta {{U}_{{\\text{dop}}}}[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.3)<\/div>\n<\/div>\n<p>gdzie:<\/p>\n<p>[latex]\\Delta {{U}_{\\%}}[\/latex] \u2013 procentowy spadek napi\u0119cia na danym odcinku instalacji (przewodu zasilaj\u0105cego),<\/p>\n<p>[latex]\\Delta {{U}_{{\\text{dop}}}}[\/latex] \u2013 dopuszczalny spadek napi\u0119cia.<\/p>\n<p>Warto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia w instalacjach przemys\u0142owych zale\u017c\u0105 od rodzaju odbiornika i sposobu zasilania. W rozwi\u0105zaniach praktycznych korzysta\u0107 mo\u017cna z warto\u015bci podanych na Rys. 2.2. Zaznaczono na nim warto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia z podzia\u0142em na sie\u0107 rozdzielcz\u0105 i odbiorcz\u0105.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure id=\"attachment_34\" aria-describedby=\"caption-attachment-34\" style=\"width: 853px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img class=\"wp-image-34\" src=\"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-content\/uploads\/sites\/22\/2020\/02\/img_5e4fd694356e0.png\" alt=\"\" width=\"853\" height=\"349\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-34\" class=\"wp-caption-text\">\u00a0Rys. 2.2 Warto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia w sieciach zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych zasilanych z w\u0142asnych stacji transformatorowych z uwzgl\u0119dnieniem sposobu zasilania odbiornik\u00f3w si\u0142owych i o\u015bwietleniowych; SO \u2013 stacja oddzia\u0142owa, RO \u2013 rozdzielnica oddzia\u0142owa.<\/figcaption><\/figure>\n<p><span style=\"text-align: initial; font-size: 1em;\">Procentowy spadek napi\u0119cia na danym odcinku instalacji wyznacza si\u0119 z odpowiednich zale\u017cno\u015bci:<\/span>Rys. 2.2 Warto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia w sieciach zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych zasilanych z w\u0142asnych stacji transformatorowych z uwzgl\u0119dnieniem sposobu zasilania odbiornik\u00f3w si\u0142owych i o\u015bwietleniowych; SO\u00a0\u2013\u00a0stacja oddzia\u0142owa, RO\u00a0\u2013\u00a0rozdzielnica oddzia\u0142owa.<\/p>\n<ul>\n<li>dla obwodu jednofazowego<\/li>\n<\/ul>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]\\Delta {{U}_{\\%}}=\\frac{200}{U_{\\text{nf}}}{{I}_{\\text{B}}}\\left( {R\\cos \\varphi +X\\sin \\varphi } \\right)[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.4)<\/div>\n<\/div>\n<ul>\n<li>dla obwodu tr\u00f3jfazowego<\/li>\n<\/ul>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]\\Delta {U}_{\\%}=\\frac{100\\sqrt{3}}{{U}_{\\text{nf}}}{I}_{\\text{B}}\\left( {R\\cos \\varphi +X\\sin \\varphi } \\right)[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.5)<\/div>\n<\/div>\n<p>gdzie:<\/p>\n<p>[latex]\\Delta {{U}_{\\%}}[\/latex] \u2013 procentowy spadek napi\u0119cia na danym odcinku instalacji (przewodu zasilaj\u0105cego)<\/p>\n<p>[latex]\\Delta {{U}_{{\\text{nf}}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0napi\u0119cie znamionowe fazowe, V.<\/p>\n<p>[latex]\\Delta {{U}_{\\text{n}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0napi\u0119cie znamionowe mi\u0119dzyfazowe, V.<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{B}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d obci\u0105\u017cenia danego obwodu, A.<\/p>\n<p>[latex]\\cos \\varphi[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynnik mocy odbiornika,<\/p>\n<p>[latex]R[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0rezystancja przewodu zasilaj\u0105cego wyznaczona ze wzoru (2.6), [latex]\\Omega[\/latex],<\/p>\n<p>[latex]X[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0reaktancja przewodu zasilaj\u0105cego wyznaczana ze wzoru (2.7), [latex]\\Omega[\/latex].<\/p>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]R=\\frac{l}{{\\gamma S}}[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.6)<\/div>\n<\/div>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]X={x}&#8217;\\cdot l\\cdot {{10}^{{-3}}}[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.7)<\/div>\n<\/div>\n<p>gdzie:<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle l[\/latex] \u2013 d\u0142ugo\u015b\u0107 rozpatrywanego odcinka instalacji, [m].<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle \\gamma[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0konduktywno\u015b\u0107 materia\u0142u \u017cy\u0142y przewodu, [latex]\\displaystyle \\frac{\\text{m}}{{\\Omega \\cdot \\text{m}{{\\text{m}}^{2}}}}[\/latex], odpowiednio dla miedzi [latex]\\displaystyle {{\\gamma }_{{\\text{Cu}}}}=56\\frac{\\text{m}}{{\\Omega \\cdot \\text{m}{{\\text{m}}^{2}}}}[\/latex], dla aluminium [latex]\\displaystyle {{\\gamma }_{{\\text{Al}}}}=33\\frac{\\text{m}}{{\\Omega \\cdot \\text{m}{{\\text{m}}^{2}}}}[\/latex],<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle S[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0przekr\u00f3j znamionowy przewodu, [latex]\\displaystyle \\text{m}{{\\text{m}}^{2}}[\/latex],<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {x}'[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0reaktancja jednostkowa przewodu wg Tabela 2.2, [latex]\\displaystyle \\frac{{\\text{m}\\Omega }}{\\text{m}}[\/latex].<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tabela 2.2 Warto\u015bci reaktancji jednostkowych przewod\u00f3w i kabli w instalacjach niskiego napi\u0119cia<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Rodzaj przewod\u00f3w w instalacji<\/td>\n<td>Reaktancja jednostkowa [latex]\\displaystyle {x}'[\/latex], [latex]\\displaystyle \\frac{{\\text{m}\\Omega }}{\\text{m}}[\/latex]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kable<\/td>\n<td>0,07\u00f70,08<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Przewody w rurkach instalacyjnych<\/td>\n<td>0,10<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Linie napowietrzne<\/td>\n<td>0,25\u00f70,30<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Podczas rozruchu silnik\u00f3w w instalacjach przemys\u0142owych dopuszcza si\u0119 wi\u0119ksze warto\u015bci dopuszczalnych spadk\u00f3w napi\u0119cia, ale nie powinny one przekracza\u0107 na ca\u0142ym odcinku sieci rozdzielczej i odbiorczej (czyli od zacisk\u00f3w transformatora do zacisk\u00f3w przy\u0142\u0105czeniowych silnika) warto\u015bci 10% dla rozruch\u00f3w ci\u0119\u017ckich i cz\u0119stych, 15% przy rozruchach ci\u0119\u017ckich i rzadkich oraz 35% przy rozruchu lekkim. Obni\u017cenie napi\u0119cia do podanych warto\u015bci nie powinno tak\u017ce powodowa\u0107 zak\u0142\u00f3ce\u0144 w rozruchu silnika i prawid\u0142owej pracy innych urz\u0105dze\u0144, np. o\u015bwietlenia.<\/p>\n<p>Warto\u015b\u0107 spadku napi\u0119cia w obwodzie zasilaj\u0105cym silnik indukcyjny tr\u00f3jfazowy w czasie jego rozruchu wyliczy\u0107 mo\u017cna z zale\u017cno\u015bci:<\/p>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]\\Delta {{U}_{\\%}}=\\frac{{100\\sqrt{3}}}{{{{U}_{\\text{n}}}}}{{I}_{\\text{r}}}_{{\\text{max}}}\\left( {R\\cos \\varphi +X\\sin \\varphi } \\right)[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.8)<\/div>\n<\/div>\n<p>gdzie:<\/p>\n<p>[latex]\\Delta {{U}_{\\text{n}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0napi\u0119cie znamionowe mi\u0119dzyfazowe, V.<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d rozruchowy silnika, A.<\/p>\n<p>[latex]\\cos \\varphi[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynnik mocy silnika,<\/p>\n<p>[latex]R[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0rezystancja przewodu zasilaj\u0105cego silnik, [latex]\\Omega[\/latex].<\/p>\n<p>[latex]X[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0reaktancja przewodu zasilaj\u0105cego silnik, [latex]\\Omega[\/latex].<\/p>\n<p>Je\u017celi rozpatrywany odcinek instalacji elektrycznej wykonany ma by\u0107 kablami lub przewodami jedno- i wielo\u017cy\u0142owymi u\u0142o\u017conymi w rurkach, a przekroje \u017cy\u0142 nie przekraczaj\u0105 50\u00a0mm2 dla miedzi i 70\u00a0mm2 dla aluminium, to rezystancje przewod\u00f3w s\u0105 ponad czterokrotnie wi\u0119ksze od ich reaktancji; wtedy po pomini\u0119ciu reaktancji i przy uwzgl\u0119dnieniu zale\u017cno\u015bci na pr\u0105d obci\u0105\u017cenia [latex]{{I}_{\\text{B}}}[\/latex], warto\u015bci spadk\u00f3w napi\u0119cia mo\u017cna obliczy\u0107 z uproszczonych zale\u017cno\u015bci:<\/p>\n<ul>\n<li>dla obwodu jednofazowego<\/li>\n<\/ul>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]\\Delta {{U}_{\\%}}=\\frac{{200Pl}}{{\\gamma SU_{{\\text{nf}}}^{2}}}[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.9)<\/div>\n<\/div>\n<ul>\n<li>dla obwodu tr\u00f3jfazowego<\/li>\n<\/ul>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]\\Delta {{U}_{\\%}}=\\frac{{100Pl}}{{\\gamma SU_{\\text{n}}^{2}}}[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.10)<\/div>\n<\/div>\n<p>gdzie: [latex]P[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0moc czynna przesy\u0142ana rozpatrywanym odcinkiem instalacji, W.<\/p>\n<p>W zak\u0142adach przemys\u0142owych sieci rozdzielcze i odbiorcze niskiego napi\u0119cia bardzo cz\u0119sto wykonywane s\u0105 jako promieniowe jedno- i wielostopniowe, obci\u0105\u017cone w wielu w\u0119z\u0142ach. Obliczanie spadku napi\u0119cia w takiej sieci mi\u0119dzy okre\u015blonymi punktami sieci (rozdzielnicami oddzia\u0142owymi) wymaga zsumowania spadk\u00f3w napi\u0119cia na poszczeg\u00f3lnych odcinkach toru pr\u0105dowego. Spadek napi\u0119cia w linii promieniowej mi\u0119dzy rozdzielnicami R1 a Rn mo\u017ce wi\u0119c by\u0107 wyznaczony z zale\u017cno\u015bci:<\/p>\n<div style=\"margin-top: 0.75em; display: table; width: 100%;\">\n<div style=\"width: 85%;display: table-cell; text-align: center;\"> [latex]\\Delta {{U}_{{\\text{1n}}}}=\\sum\\limits_{{\\text{i=1}}}^{\\text{n}}{{\\Delta {{U}_{{\\text{i(i+1)}}}}}}[\/latex]<\/div>\n<div style='width:15%; display: table-cell; vertical-align: middle;'>(2.11)<\/div>\n<\/div>\n<p>Przy obliczaniu spadku napi\u0119cia na danym odcinku promieniowego toru pr\u0105dowego nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 warto\u015b\u0107 mocy przenoszonej rozpatrywanym odcinkiem oraz d\u0142ugo\u015b\u0107 tego odcinka.<\/p>\n<h2>3. Zabezpieczenia element\u00f3w i urz\u0105dze\u0144 instalacji elektrycznych<\/h2>\n<h3>3.1 Zabezpieczenia przewod\u00f3w<\/h3>\n<p><strong>Zabezpieczenie przed pr\u0105dem przeci\u0105\u017ceniowym<\/strong>. Urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105ce przeci\u0105\u017ceniowe maj\u0105 za zadanie przerywa\u0107 przep\u0142yw pr\u0105du przeci\u0105\u017ceniowego o danej warto\u015bci, zanim wyst\u0105pi niebezpiecze\u0144stwo uszkodzenia izolacji, po\u0142\u0105cze\u0144 zacisk\u00f3w oraz otoczenia na skutek nadmiernego wzrostu temperatury.<\/p>\n<p>Charakterystyka dzia\u0142ania urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego przewody od przeci\u0105\u017cenia powinna spe\u0142nia\u0107 warunki okre\u015blone wzorami:<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{B}}}\\le {{I}_{\\text{n}}}\\le {{I}_{\\text{z}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.1)<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{2}}\\le 1,45{{I}_{\\text{z}}}[\/latex]\u00a0 (3.2)<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{z}}\\ge \\frac{{{{k}_{2}}{{I}_{\\text{F}}}}}{{1,45}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.3)<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{2}}={{k}_{2}}{{I}_{\\text{F}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.4)<\/p>\n<p>gdzie: [latex]{{I}_{\\text{B}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d obliczeniowy (obci\u0105\u017cenia) w obwodzie elektrycznym,<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{z}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dowa d\u0142ugotrwa\u0142a przewodu,<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{n}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d znamionowy urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego (w urz\u0105dzeniach zabezpieczaj\u0105cych maj\u0105cych mo\u017cliwo\u015b\u0107 regulowania warto\u015bci pr\u0105du, pr\u0105d [latex]{{I}_{\\text{n}}}[\/latex] jest pr\u0105dem nastawionym),<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{2}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d zadzia\u0142ania urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego; w praktyce przyjmowany jako warto\u015b\u0107 pr\u0105du powoduj\u0105cego dzia\u0142anie wy\u0142\u0105cznik\u00f3w lub bezpiecznik\u00f3w w okre\u015blonym czasie, podawany przez producent\u00f3w w danych katalogowych.<\/p>\n<p>Dla okre\u015blonego typu bezpiecznik\u00f3w, stosowanych w danym rozwi\u0105zaniu, wsp\u00f3\u0142czynniki te nale\u017cy przyjmowa\u0107 zgodnie z danymi katalogowymi.<\/p>\n<p>Dla wyzwalaczy termobimetalowych, stosowanych w przypadkach konieczno\u015bci zabezpieczenia odbiornika od przeci\u0105\u017cenia, np. w obwodach silnik\u00f3w, wsp\u00f3\u0142czynnik zadzia\u0142ania dla temperatury otoczenia 20\u00b0C nagrzanego wyzwalacza wynosi [latex]{{k}_{2}}=1,2[\/latex].<\/p>\n<p><strong>Zabezpieczenie przewod\u00f3w po\u0142\u0105czonych r\u00f3wnolegle<\/strong>. Przewody takie mog\u0105 mie\u0107 jedno zabezpieczenie przeci\u0105\u017ceniowe. Jako warto\u015b\u0107 [latex]{{I}_{\\text{z}}}[\/latex] przyjmuje si\u0119 wtedy sum\u0119 pr\u0105d\u00f3w obci\u0105\u017calno\u015bci tych przewod\u00f3w. Skuteczna ochrona przed przeci\u0105\u017ceniem jest jednak zapewniona tylko w przypadku, gdy r\u00f3wnolegle po\u0142\u0105czone przewody s\u0105 jednakowo (proporcjonalnie do ich obci\u0105\u017calno\u015bci d\u0142ugotrwa\u0142ej) obci\u0105\u017cone.<\/p>\n<p><strong>Zabezpieczenia przed pr\u0105dem zwarciowym<\/strong>. Urz\u0105dzenie zabezpieczaj\u0105ce powinno by\u0107 tak dobrane aby przerywa\u0142o przep\u0142yw pr\u0105du zwarciowego w obwodzie elektrycznym zanim wyst\u0105pi niebezpiecze\u0144stwo uszkodze\u0144 cieplnych w przewodach i po\u0142\u0105czeniach. Pr\u0105dy zwarciowe nale\u017cy okre\u015bla\u0107 metod\u0105 obliczeniow\u0105 lub za pomoc\u0105 pomiar\u00f3w.<\/p>\n<p>Urz\u0105dzenie zabezpieczaj\u0105ce przed pr\u0105dem zwarciowym powinno spe\u0142nia\u0107 podane ni\u017cej wymagania:<\/p>\n<ol>\n<li>Musz\u0105 mie\u0107 zdolno\u015b\u0107 przerywania pr\u0105du zwarciowego o warto\u015bci nie mniejszej od warto\u015bci spodziewanego pocz\u0105tkowego pr\u0105du zwarciowego mog\u0105cego wyst\u0119powa\u0107 w miejscu zainstalowania danego urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego\u00a0\u2013\u00a0wz\u00f3r (3.5).<\/li>\n<\/ol>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{w}}}\\ge {{{I}''}_{\\text{k}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.5)<\/p>\n<p>gdzie: [latex]{{I}_{\\text{w}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0zdolno\u015b\u0107 wy\u0142\u0105czalna urz\u0105dzenia,<\/p>\n<p>[latex]{{{I}''}_{\\text{k}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0spodziewany pocz\u0105tkowy pr\u0105d zwarciowy.<\/p>\n<p>Dopuszcza si\u0119, aby ta zdolno\u015b\u0107 by\u0142a mniejsza wtedy, gdy:<\/p>\n<ul>\n<li>&#8211; od strony zasilania jest inne urz\u0105dzenie zabezpieczaj\u0105ce o wystarczaj\u0105cej zdolno\u015bci przerywania pr\u0105du zwarciowego,<\/li>\n<li>&#8211; przewody i urz\u0105dzenia znajduj\u0105ce si\u0119 za tym zabezpieczeniem wytrzymuj\u0105 przep\u0142yw spodziewanego pr\u0105du zwarciowego bez uszkodze\u0144 (energia przenoszona przez urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105ce musi by mniejsza od energii jak\u0105 mog\u0105 wytrzyma\u0107 przewody i urz\u0105dzenia).<\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"2\">\n<li>Czas przerywania przep\u0142ywu pr\u0105du zwarciowego o danej warto\u015bci w dowolnym miejscu obwodu zwarciowego powinien by\u0107 taki, aby temperatura przewodu nie przekracza\u0142a warto\u015bci temperatury granicznej dopuszczalnej przy zwarciu. Dla pr\u0105d\u00f3w zwarciowych trwaj\u0105cych nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 5\u00a0s, czas potrzebny na podwy\u017cszenie temperatury przewodu od temperatury dopuszczalnej d\u0142ugotrwale (jak\u0105 ma przew\u00f3d obci\u0105\u017cony znamionowym pr\u0105dem w chwili wyst\u0105pienia zwarcia) do granicznej dopuszczalnej przy zwarciu mo\u017cna w przybli\u017ceniu obliczy\u0107 ze wzoru:<\/li>\n<\/ol>\n<p>[latex]\\displaystyle t=\\frac{{{{{\\left( {ks} \\right)}}^{2}}}}{{{{I}^{2}}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.6)<\/p>\n<p>gdzie: [latex]\\displaystyle t[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0graniczny czas trwania zwarcia [s],<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle s[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0przekr\u00f3j przewodu [mm2],<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle I[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pocz\u0105tkowy pr\u0105d zwarciowy (w normie zastosowano oznaczenie [latex]\\displaystyle I[\/latex], a nie [latex]{{{I}''}_{\\text{k}}}[\/latex]),<\/p>\n<p>[latex]k[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynnik charakterystyczny dla danego typu przewodu\u00a0\u2013\u00a0wg Tabeli. 3.1.<\/p>\n<p>Tabela 3.1 Warto\u015bci charakterystyczne wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w [latex]k[\/latex] do wzoru (3.6)<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>[latex]k[\/latex]<\/td>\n<td>Typ przewodu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>135<\/td>\n<td>przewody Cu z izolacj\u0105 z gumy, butylenu, polietyleniu usieciowanego lub etylenu\u00a0\u2013\u00a0propylenu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>115<\/td>\n<td>przewody Cu z izolacj\u0105 z PVC lub dla po\u0142\u0105cze\u0144 przewod\u00f3w Cu cyn\u0105<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>87<\/td>\n<td>przewody Al z izolacj\u0105 z gumy, butylenu, polietylenu usieciowanego lub etylenu\u00a0\u2013\u00a0propylenu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>74<\/td>\n<td>przewody Al. z izolacj\u0105 z PVC<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Gdy dopuszczalny czas trwania zwarcia, obliczony z wzoru (3.6), jest mniejszy od 0,1\u00a0s znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w nagrzewaniu przewodu odgrywa sk\u0142adowa nieokresowa pr\u0105du. Wtedy wymaga si\u0119, aby by\u0142 spe\u0142niony warunek:<\/p>\n<p>[latex]{{\\left( {ks} \\right)}^{2}}\\ge {{I}^{2}}t[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.7)<\/p>\n<p>Spe\u0142nienie warunku (3.7) oznacza, \u017ce ilo\u015b\u0107 energii cieplnej [latex]{{I}^{2}}t[\/latex] (zwanej ca\u0142k\u0105 Joule`a), jak\u0105 przenosi urz\u0105dzenie zabezpieczaj\u0105ce do chwili jego zadzia\u0142ania, jest mniejsza od ilo\u015bci energii cieplnej [latex]{{\\left( {ks} \\right)}^{2}}[\/latex] potrzebnej do nagrzania danego typu przewodu do temperatury granicznej dopuszczalnej przy zwarciu. Warto\u015bci [latex]{{I}^{2}}t[\/latex] dla urz\u0105dze\u0144 zabezpieczaj\u0105cych nadmiarowo-pr\u0105dowych podawane s\u0105 przez producent\u00f3w.<\/p>\n<p>Znamionowy pr\u0105d urz\u0105dze\u0144 zabezpieczaj\u0105cych przed zwarciem mo\u017ce by\u0107 wi\u0119kszy od obci\u0105\u017calno\u015bci d\u0142ugotrwa\u0142ej przewod\u00f3w. Dopuszcza si\u0119, aby jedno zabezpieczenie zwarciowe chroni\u0142o kilka r\u00f3wnolegle pracuj\u0105cych przewod\u00f3w pod warunkiem, \u017ce ilo\u015b\u0107 energii cieplnej wytwarzanej przep\u0142ywem pr\u0105dy zwarciowego, jak\u0105 mo\u017ce przenie\u015b\u0107 to urz\u0105dzenie, nie b\u0119dzie wi\u0119ksza od energii cieplnej, jak\u0105 bez szkody mog\u0105 przenie\u015b\u0107 zabezpieczane przewody. Aby stwierdzi\u0107, czy taki warunek jest spe\u0142niony, nale\u017cy policzy\u0107 rozp\u0142yw pr\u0105du zwarciowego w r\u00f3wnolegle po\u0142\u0105czonych przewodach, a nast\u0119pnie okre\u015bli\u0107 sum\u0119 iloczyn\u00f3w [latex]{{\\left( {{{k}_{\\text{i}}}{{s}_{\\text{i}}}} \\right)}^{2}}[\/latex] dla wszystkich przewod\u00f3w i por\u00f3wna\u0107 j\u0105 z warto\u015bci\u0105 [latex]{{I}^{2}}t[\/latex] urz\u0105dzenia zabezpieczaj\u0105cego.<\/p>\n<h3>3.2 Zabezpieczenia silnik\u00f3w<\/h3>\n<p>Silniki o napi\u0119ciu znamionowym do 1000\u00a0V nale\u017cy wyposa\u017ca\u0107 w nast\u0119puj\u0105ce zabezpieczenia:<\/p>\n<ul>\n<li>zwarciowe, od skutk\u00f3w zwar\u0107 w uzwojeniach i doprowadzeniach,<\/li>\n<li>przeci\u0105\u017ceniowe, od skutk\u00f3w przeci\u0105\u017ce\u0144 pr\u0105dowych powoduj\u0105cych przekroczenia dopuszczalnych temperatur,<\/li>\n<li>zanikowe od szkodliwych skutk\u00f3w powrotu napi\u0119cia po znacznym jego obni\u017ceniu lub zaniku.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Zabezpieczenie<\/strong><strong> zwarciowe<\/strong>. Ka\u017cdy silnik powinien mie\u0107 zabezpieczenie zwarciowe oddzielne lub wsp\u00f3lne dla grupy silnik\u00f3w. W przypadku zabezpieczenia wsp\u00f3lnego powinno ono by\u0107 tak dobrane, aby zwarcie w dowolnym zabezpieczanym silniku powodowa\u0142o zadzia\u0142anie zabezpieczenia. W uk\u0142adach tr\u00f3jfazowych nale\u017cy stosowa\u0107 zabezpieczenia zwarciowe w trzech fazach.<\/p>\n<p>Stosuj\u0105 jako zabezpieczenie zwarciowe wy\u0142\u0105cznik z przeka\u017anikiem przeci\u0105\u017ceniowo-zwarciowym, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce wy\u0142\u0105cznik musi mie\u0107 zdolno\u015b\u0107 wy\u0142\u0105czania pr\u0105du zwarciowego. Je\u017celi wy\u0142\u0105cznik takiej zdolno\u015bci nie ma, to nale\u017cy dodatkowo zastosowa\u0107 bezpieczniki, kt\u00f3re je maj\u0105.<\/p>\n<p>Pr\u0105d znamionowy zabezpieczenia nale\u017cy tak dobiera\u0107, aby by\u0142 mo\u017cliwie najbli\u017cszy pr\u0105dowi znamionowemu silnika, a jednocze\u015bnie na tyle du\u017cy, aby zabezpieczenie nie reagowa\u0142o w czasie jego rozruchu.<\/p>\n<p>Dla wyzwalaczy elektromagnesowych, dzia\u0142aj\u0105cych bezzw\u0142ocznie, pr\u0105d nastawczy powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{{\\text{we}}}}\\ge 1,2{{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.8)<\/p>\n<p>gdzie: [latex]{{I}_{{\\text{we}}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d nastawczy wyzwalacza lub przeka\u017anika elektromagnesowego,<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0maksymalna warto\u015b\u0107 skuteczna pr\u0105du rozruchowego zabezpieczanego silnika.<\/p>\n<p>W przypadku zabezpieczenia bezpiecznikiem, jego pr\u0105d znamionowy [latex]{{I}_{\\text{F}}}[\/latex] powinien spe\u0142nia\u0107 warunki:<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{F}}}\\ge \\frac{{{{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}}}{\\alpha }[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.9)<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{F}}}\\ge {{I}_{\\text{n}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.10)<\/p>\n<p>gdzie: [latex]{{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0jak we wzorze (3.8),<\/p>\n<p>[latex]\\alpha[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynnik wyznaczony do\u015bwiadczalnie zale\u017cny od rodzaju rozruchu, cz\u0119stotliwo\u015bci rozruchu silnika i typu wk\u0142adki topikowej bezpiecznika.<\/p>\n<p>Spe\u0142nienie warunku (3.9) nie powoduje dzia\u0142ania zabezpieczenia w czasie rozruchu, a (3.10) w czasie normalnej pracy silnika.<\/p>\n<p>W Tabeli 3.2 podano warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnika [latex]\\alpha[\/latex] dla silnik\u00f3w asynchronicznych zwartych.<\/p>\n<p>Tabela 3.2 Warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnika [latex]\\alpha[\/latex] wyst\u0119puj\u0105cego we wzorze (3.9)<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Rodzaj rozruchu silnika<\/td>\n<td>Wk\u0142adka topikowa bezpiecznika o dzia\u0142aniu<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>szybkim<\/td>\n<td>op\u00f3\u017anionym<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>lekki<\/td>\n<td>2,0\u00a0\u2013\u00a02,5<\/td>\n<td>2,5\u00a0\u2013\u00a03,0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u015bredni<\/td>\n<td>1,8\u00a0\u2013\u00a02,0<\/td>\n<td>2,0\u00a0\u2013\u00a02,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>ci\u0119\u017cki<\/td>\n<td>1,5\u00a0\u2013\u00a01,8<\/td>\n<td>1,8\u00a0\u2013\u00a02,0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Uwaga. Warto\u015bci mniejsze wsp\u00f3\u0142czynnika dotycz\u0105 rozruch\u00f3w o wi\u0119kszej cz\u0119stotliwo\u015bci (wi\u0119kszej ni\u017c kilka na dob\u0119).<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>W przypadku zabezpieczenia topikowego dobieranego dla grupy silnik\u00f3w, uruchamianych pojedynczo po zaniku napi\u0119cia, pr\u0105d znamionowy [latex]{{I}_{\\text{F}}}[\/latex] wk\u0142adki bezpiecznika powinien spe\u0142nia\u0107 warunki:<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}\\ge \\frac{{\\left( {{{I}_{\\text{B}}}-{{I}_{\\text{n}}}_{{\\max }}} \\right)+{{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}}}{\\alpha }[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.11)<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{F}}\\ge {{I}_{B}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.12)<\/p>\n<p>gdzie: [latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{B}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d obci\u0105\u017cenia grupy silnik\u00f3w,<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{B}}}_{{\\max }}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d znamionowy silnika, z zabezpieczanej grupy, maj\u0105cy najwi\u0119kszy pr\u0105d rozruchowy\u00a0[latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{r}}}_{{\\max }}[\/latex].<\/p>\n<p>Spe\u0142nienie warunku (3.11) nie powoduje dzia\u0142ania zabezpieczenia w czasie ponownego uruchamiania silnik\u00f3w po uprzednim zaniku napi\u0119cia. Taki przypadek wyst\u0119puje, gdy jako \u0142\u0105czniki w polach silnik\u00f3w stosowane s\u0105 styczniki, kt\u00f3rych cewka steruj\u0105ca spe\u0142nia rol\u0119 zabezpieczenia podnapi\u0119ciowego.<\/p>\n<p><strong>Zabezpieczenie przeci\u0105\u017ceniowe<\/strong>. Silnik powinien mie\u0107 zabezpieczenie przeci\u0105\u017ceniowe. Zabezpieczenia takiego mo\u017cna nie stosowa\u0107 w nast\u0119puj\u0105cych przypadkach:<\/p>\n<ul>\n<li>&#8211; dla silnik\u00f3w ma\u0142ej mocy o pr\u0105dzie znamionowym mniejszym od 4\u00a0A,<\/li>\n<li>&#8211; dla silnik\u00f3w o mocy do 10\u00a0kW, kt\u00f3rych przeci\u0105\u017cenie mechaniczne jest ma\u0142o prawdopodobne,<\/li>\n<li>&#8211; dla silnik\u00f3w obci\u0105\u017canych w spos\u00f3b przerywany.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pr\u0105d nastawiony na zabezpieczeniu przeci\u0105\u017ceniowym powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{\\text{n}}}\\le 1,1{{I}_{{\\text{ns}}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.13)<\/p>\n<p>gdzie: [latex]{{I}_{\\text{n}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d nastawiony na wyzwalaczu przeci\u0105\u017ceniowym,<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{{\\text{ns}}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d znamionowy silnika.<\/p>\n<p>Jako zabezpieczenie przeci\u0105\u017ceniowe stosowane s\u0105 \u0142\u0105czniki wyposa\u017cone w przeka\u017aniki termobimetalowe.<\/p>\n<h4><strong>Zabezpieczenia zanikowe<\/strong>. Gdy samo rozruch silnik\u00f3w, po uprzednim zaniku napi\u0119cia, m\u00f3g\u0142by by\u0107 przyczyn\u0105 niepo\u017c\u0105danych nast\u0119pstw, np. pob\u00f3r nadmiernie du\u017cego pr\u0105du powoduj\u0105cego za\u0142amanie napi\u0119cia, zagro\u017cenie obs\u0142ugi, zak\u0142\u00f3cenie procesu technologicznego wymagaj\u0105cego uruchomienia silnik\u00f3w w pewnej okre\u015blonej kolejno\u015bci itp., nale\u017cy stosowa\u0107 zabezpieczenie zanikowe. Zabezpieczenie takie stanowi cewka zapadkowa w wy\u0142\u0105cznikach zapadkowych lub cewka steruj\u0105ca w \u0142\u0105cznikach stycznikowych.<\/h4>\n<h4><strong>Przyk\u0142ad 3.1<\/strong><\/h4>\n<p>Dobra\u0107 zabezpieczenie zwarciowe i przeci\u0105\u017ceniowe silnika tr\u00f3jfazowego asynchronicznego, zwartego, nap\u0119dzaj\u0105cego przeno\u015bnik ta\u015bmowy. Dane silnika: [latex]{{P}_{\\text{n}}}[\/latex]\u00a0=\u00a04\u00a0kW, [latex]{{U}_{\\text{n}}}[\/latex]\u00a0=\u00a0400\u00a0V, [latex]{{n}_{\\text{n}}}[\/latex]\u00a0=\u00a02915\u00a0obr\/min, [latex]\\cos {{\\varphi }_{\\text{n}}}[\/latex]\u00a0=\u00a00,87, [latex]{{{{I}_{\\text{r}}}}}\/{{{{I}_{\\text{n}}}}}\\;[\/latex]\u00a0=\u00a07,4, sprawno\u015b\u0107 [latex]\\displaystyle \\eta[\/latex]\u00a0=\u00a00,85. Pr\u0105d zwarciowy w miejscach zainstalowania zabezpieczenia wynosi 3,5\u00a0kA. Rozruch silnika\u00a0\u2013\u00a0\u015bredni i cz\u0119sty.<\/p>\n<p><strong>Rozwi\u0105zanie:<\/strong><\/p>\n<p>Pr\u0105d znamionowy silnika:<\/p>\n<p>[latex]{{I}_{{\\text{ns}}}}=\\frac{{{{P}_{\\text{n}}}}}{{\\sqrt{3}{{U}_{\\text{n}}}\\eta \\cos {{\\varphi }_{\\text{n}}}}};{{I}_{{\\text{ns}}}}=\\frac{{4000}}{{\\sqrt{3}\\cdot 400\\cdot 0,87\\cdot 0,85}}=7,8\\text{A}[\/latex]<\/p>\n<p>Pr\u0105d rozruchu silnika:<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{r}}}=7,4\\cdot 7,8=57,7\\text{A}[\/latex]<\/p>\n<p>Dla rozruchu \u015bredniego i cz\u0119stego oraz wk\u0142adki o dzia\u0142aniu szybki, wg Tabeli. 3.2, [latex]\\displaystyle \\alpha[\/latex]\u00a0=\u00a01,8. Pr\u0105d znamionowy wk\u0142adki topikowej powinien spe\u0142nia\u0107 warunki (3.9) i (3.10).<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}=\\frac{{57,7}}{{1,8}}=32\\text{A}[\/latex]<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}\\ge 7,8\\text{A}[\/latex]<\/p>\n<p>Dobieramy wk\u0142adk\u0119 topikow\u0105 o dzia\u0142aniu zw\u0142ocznym Bi-Wtz 35\u00a0A.<\/p>\n<p>Jako zabezpieczenie od przeci\u0105\u017ce\u0144 stosujemy przeka\u017anik termobimetalowy nastawiony na pr\u0105d dobrany zgodnie ze wzorem (3.13):<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{n}}}=1,1\\cdot 7,8=8,6\\text{A}[\/latex]<\/p>\n<p>Nale\u017cy dobra\u0107 stycznik z przeka\u017anikiem termicznym o zakresie umo\u017cliwiaj\u0105cym nastawienie warto\u015bci 8,6\u00a0A, np. stycznik SLA z przeka\u017anikiem termicznym o zakresie (7\u00f710)\u00a0A.<\/p>\n<h3>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3.3\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Zabezpieczenie baterii kondensator\u00f3w elektroenergetycznych na napi\u0119cie do 1\u00a0kV<\/h3>\n<p>Dobieraj\u0105c zabezpieczenie baterii kondensator\u00f3w, nale\u017cy mie\u0107 na uwadze stany przej\u015bciowe zachodz\u0105ce w bateriach podczas ich za\u0142\u0105czania spowodowane pr\u0105dami \u0142adowania baterii. Stany te nie powinny powodowa\u0107 dzia\u0142ania dobieranych zabezpiecze\u0144 przet\u0119\u017ceniowych.<\/p>\n<h4><strong>Zabezpieczenia zwarciowe<\/strong>. Baterie kondensator\u00f3w na napi\u0119cie do 1\u00a0kV powinny by\u0107 zabezpieczone od zwar\u0107 mi\u0119dzyfazowych. W bateriach, w zale\u017cno\u015bci od ich wielko\u015bci, wyst\u0119puj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce zabezpieczenia:<\/h4>\n<ul>\n<li>&#8211; g\u0142\u00f3wne, stosowane w bateriach, kt\u00f3rych pr\u0105d nie przekracza 100\u00a0A, lub w bateriach podzielonych na grupy maj\u0105ce w\u0142asne zabezpieczenia,<\/li>\n<li>&#8211; grupowe, stosowane w bateriach, kt\u00f3rych pr\u0105d znamionowy przekracza 100\u00a0A (takie baterie powinny by\u0107 podzielone na r\u00f3wnoleg\u0142e grupy wyposa\u017cone w oddzielne zabezpieczenia).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Zabezpieczenia grupowe, ze wzgl\u0119du na warto\u015bci pr\u0105d\u00f3w, mo\u017cliwe s\u0105 do zrealizowania za pomoc\u0105 bezpiecznik\u00f3w. Zabezpieczenia grupowe, do pewnych warto\u015bci pr\u0105d\u00f3w s\u0105 realizowane za pomoc\u0105 bezpiecznik\u00f3w (wynika to z pr\u0105d\u00f3w znamionowych produkowanych wk\u0142adek topikowych), a powy\u017cej tych warto\u015bci za pomoc\u0105 wy\u0142\u0105cznik\u00f3w samoczynnych wyposa\u017conych w wyzwalacze elektromagnetyczne.<\/p>\n<p>W przypadku zabezpieczenia bezpiecznikami zaleca si\u0119 stosowa\u0107 wk\u0142adki topikowe o dzia\u0142aniu szybkim. Pr\u0105d znamionowy [latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}[\/latex] wk\u0142adki, o dzia\u0142aniu szybkim, powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}\\ge \\left( {2-3} \\right){{I}_{\\text{C}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.14)<\/p>\n<p>Pr\u0105d znamionowy [latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}[\/latex] wk\u0142adki, o dzia\u0142aniu zw\u0142ocznym, powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{F}}}\\ge \\left( {1,3-1,6} \\right){{I}_{\\text{C}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.15)<\/p>\n<p>gdzie: [latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{C}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0pr\u0105d znamionowy zabezpieczanej baterii, jej cz\u0142onu lub pojedynczego kondensatora.<\/p>\n<p>W przypadku zabezpieczania baterii wy\u0142\u0105cznikiem samoczynnym z wyzwalaczem elektromagnetycznym pr\u0105d [latex]\\displaystyle {{I}_{{\\text{we}}}}[\/latex] nastawiony na wyzwalaczu powinien spe\u0142nia\u0107 warunek:<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{I}_{{\\text{we}}}}\\ge \\left( {8-10} \\right){{I}_{\\text{C}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (3.16)<\/p>\n<p>gdzie: [latex]\\displaystyle {{I}_{\\text{C}}}[\/latex] jak we wzorze (3.15)<\/p>\n<p>4.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dob\u00f3r g\u0142\u00f3wnej stacji transformatorowej<\/p>\n<p>Stacja transformatorowa, z kt\u00f3rej zasilane s\u0105 rozdzielnice pomieszcze\u0144 produkcyjnych, sk\u0142ada si\u0119 z transformatora lub transformator\u00f3w oraz rozdzielnicy g\u0142\u00f3wnej nn. W zak\u0142adach przemys\u0142owych jako rozdzielnice g\u0142\u00f3wne najcz\u0119\u015bciej stosowane s\u0105 zestawy szkieletowe.<\/p>\n<p>W przypadku stacji z jednym transformatorem przy jego doborze nale\u017cy przestrzega\u0107 zasady, \u017ceby moc transformatora stanowi\u0142a:<\/p>\n<ul>\n<li>&#8211; 100% mocy obliczeniowej\u00a0\u2013\u00a0zak\u0142ad jednozmianowy,<\/li>\n<li>&#8211; 100\u00f7125% mocy obliczeniowej\u00a0\u2013\u00a0zak\u0142ad dwuzmianowy,<\/li>\n<li>&#8211; 100\u00f7145% mocy obliczeniowej\u00a0\u2013\u00a0zak\u0142ad trzyzmianowy.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W celu u\u0142atwienia doboru transformator\u00f3w w Tabeli 4.1 podano podstawowe dane techniczne transformator\u00f3w olejowych, kt\u00f3re mo\u017cna stosowa\u0107 w zak\u0142adach przemys\u0142owych.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tabela 4.1 Transformatory tr\u00f3jfazowe olejowe o ch\u0142odzeniu naturalnym firmy Schneider<\/p>\n<div style=\"margin: auto;\">\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Moc [kV\u00b7A]<\/td>\n<td>Straty stanu ja\u0142owego<\/p>\n<p>[W]<\/td>\n<td>Straty obci\u0105\u017ceniowe<\/p>\n<p>[W]<\/td>\n<td>Napi\u0119cie zwarcia [%]<\/td>\n<td>Pr\u0105d stanu ja\u0142owego<\/p>\n<p>[%]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>100<\/td>\n<td>210<\/td>\n<td>2150<\/td>\n<td>4<\/td>\n<td>2,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>160<\/td>\n<td>460<\/td>\n<td>2350<\/td>\n<td>4<\/td>\n<td>2,3<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>250<\/td>\n<td>650<\/td>\n<td>3250<\/td>\n<td>4<\/td>\n<td>2,1<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>400<\/td>\n<td>930<\/td>\n<td>4600<\/td>\n<td>4<\/td>\n<td>1,9<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>630<\/td>\n<td>1300<\/td>\n<td>6500<\/td>\n<td>4<\/td>\n<td>1,8<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>800<\/td>\n<td>1220<\/td>\n<td>10700<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>2,5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1000<\/td>\n<td>1470<\/td>\n<td>13000<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>2,4<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1250<\/td>\n<td>1800<\/td>\n<td>16000<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>2,2<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1600<\/td>\n<td>2300<\/td>\n<td>20000<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>2,0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2000<\/td>\n<td>2750<\/td>\n<td>25500<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>1,9<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2500<\/td>\n<td>3350<\/td>\n<td>32000<\/td>\n<td>6<\/td>\n<td>1,8<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>3150<\/td>\n<td>4380<\/td>\n<td>33000<\/td>\n<td>7<\/td>\n<td>1,7<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h4><strong>\u00a0<\/strong><\/h4>\n<h4><strong>Metoda wsp\u00f3\u0142czynnika zapotrzebowania<\/strong>. Metoda ta polega na wykorzystaniu do ustalania warto\u015bci mocy obliczeniowej wsp\u00f3\u0142czynnika zapotrzebowania mocy, okre\u015blonych dla r\u00f3\u017cnych grup odbiornik\u00f3w, na podstawie pomiar\u00f3w statystycznych.<\/h4>\n<p>Moc obliczeniow\u0105 czynna grupy [latex]n[\/latex] odbiornik\u00f3w oblicza si\u0119 jako sum\u0119 mocy znamionowych [latex]{{P}_{\\text{n}}}[\/latex] odbiornik\u00f3w tej grupy pomno\u017con\u0105 przez odpowiadaj\u0105cy danej grupie wsp\u00f3\u0142czynnik zapotrzebowania mocy [latex]{{k}_{\\text{z}}}[\/latex].<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{P}_{\\text{B}}}={{k}_{\\text{z}}}\\sum\\limits_{1}^{\\text{n}}{{{{P}_{{\\text{ni}}}}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (4.1)<\/p>\n<p>Podzia\u0142 odbiornik\u00f3w na charakterystyczne grupy oraz warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w zapotrzebowania podano w Tabeli 4.1.<\/p>\n<p>Moc obliczeniow\u0105 biern\u0105 oblicza si\u0119 ze wzoru:<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{Q}_{\\text{B}}}={{P}_{\\text{B}}}\\text{tg}\\varphi[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (4.2)<\/p>\n<p>Warto\u015b\u0107 [latex]\\displaystyle \\text{tg}\\varphi[\/latex] przyjmuje si\u0119 na podstawie podanych w Tabeli. 4.2 warto\u015bci [latex]\\cos \\varphi[\/latex].<\/p>\n<p>Tabela 4.2 Wsp\u00f3\u0142czynniki zapotrzebowania i wsp\u00f3\u0142czynnik mocy charakterystycznych grup odbiornik\u00f3w [22]<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Rodzaj grupy odbiornik\u00f3w<\/td>\n<td>[latex]{{k}_{\\text{z}}}[\/latex]<\/td>\n<td>[latex]\\cos \\varphi[\/latex]<\/td>\n<td>[latex]\\displaystyle \\text{tg}\\varphi[\/latex]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>wentylatory urz\u0105dze\u0144 produkcyjnych<\/td>\n<td>0,7<\/td>\n<td>0,8<\/td>\n<td>0,75<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>wentylatory urz\u0105dze\u0144 sanitarno-higienicznych<\/td>\n<td>0,65<\/td>\n<td>0,8<\/td>\n<td>0,75<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>pompy, przetwornice dwumaszynowe<\/td>\n<td>0,7<\/td>\n<td>0,8<\/td>\n<td>0,75<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>przeno\u015bniki<\/td>\n<td>0,5<\/td>\n<td>0,75<\/td>\n<td>0,88<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>spawarki\u00a0\u2013\u00a0transformatory spawalnicze<\/td>\n<td>0,35<\/td>\n<td>0,35<\/td>\n<td>2,67<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>spawarki\u00a0\u2013\u00a0przetwornice dwumaszynowe<\/td>\n<td>0,35<\/td>\n<td>0,6<\/td>\n<td>1,34<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>zgrzewarki punktowe i ci\u0105g\u0142e<\/td>\n<td>0,35<\/td>\n<td>0,6<\/td>\n<td>1,34<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>piece oporowe<\/td>\n<td>0,65<\/td>\n<td>1,0<\/td>\n<td>0,0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>piece indukcyjne niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci z kondensatorami<\/td>\n<td>0,8<\/td>\n<td>0,7<\/td>\n<td>1,02<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>piece indukcyjne niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci bez kondensator\u00f3w<\/td>\n<td>0,8<\/td>\n<td>0,35<\/td>\n<td>2,67<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>piece indukcyjne wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci z kondensatorami<\/td>\n<td>0,8<\/td>\n<td>0,95<\/td>\n<td>0,32<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>piece indukcyjne wysokiej cz\u0119stotliwo\u015bci bez kondensator\u00f3w<\/td>\n<td>0,8<\/td>\n<td>0,1<\/td>\n<td>10,2<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>piece \u0142ukowe<\/td>\n<td>0,9<\/td>\n<td>0,87<\/td>\n<td>0,56<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>o\u015bwietlenie oddzia\u0142\u00f3w produkcyjnych<\/td>\n<td>0,8<\/td>\n<td>1,0<\/td>\n<td>0,0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>o\u015bwietlenie pomieszcze\u0144 administracyjnych<\/td>\n<td>0,5\u00f70,7<\/td>\n<td>1,0<\/td>\n<td>0,0<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnika [latex]{{k}_{\\text{z}}}[\/latex] podane w Tabeli. 4.2 odnosz\u0105 si\u0119 do przypadk\u00f3w obliczania mocy zapotrzebowanej dla stacji transformatorowych lub rozdzielnic, je\u017celi moc ta nie przekracza 500\u00a0kW. W przypadku wi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w przy obliczaniu wypadkowego obci\u0105\u017cenia g\u0142\u00f3wnych stacji zasilaj\u0105cych nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107 wsp\u00f3\u0142czynniki jednoczesno\u015bci.<\/p>\n<p>Obci\u0105\u017cenie moc\u0105 pozorn\u0105 g\u0142\u00f3wnych stacji zasilaj\u0105cych oblicza si\u0119 ze wzoru:<\/p>\n<p>[latex]\\displaystyle {{S}_{\\text{b}}}=\\sqrt{{{{{\\left( {{{k}_{{\\text{jP}}}}\\sum\\limits_{1}^{\\text{m}}{{{{P}_{\\text{B}}}}}} \\right)}}^{2}}+{{{\\left( {{{k}_{{\\text{jQ}}}}\\sum\\limits_{1}^{\\text{m}}{{{{Q}_{\\text{B}}}}}} \\right)}}^{2}}}}[\/latex]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (4.3)<\/p>\n<p>przy czym: [latex]{{k}_{{\\text{jP}}}}[\/latex] i [latex]{{k}_{{\\text{jQ}}}}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0wsp\u00f3\u0142czynniki jednoczesno\u015bci wg Tabeli 4.3,<\/p>\n<p>[latex]\\text{m}[\/latex]\u00a0\u2013\u00a0liczba stacji transformatorowych lub grup odbiornik\u00f3w.<\/p>\n<p>Tabela 4.3 Warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w jednoczesno\u015bci<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Moc obliczeniowa [kW]<\/td>\n<td>[latex]{{k}_{{\\text{jP}}}}[\/latex]<\/td>\n<td>[latex]{{k}_{{\\text{jQ}}}}[\/latex]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>do 500<\/td>\n<td>1,0<\/td>\n<td>1,0<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>501\u00f71000<\/td>\n<td>0,9<\/td>\n<td>0,97<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>1001\u00f72500<\/td>\n<td>0,85<\/td>\n<td>0,95<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>2501\u00f77000<\/td>\n<td>0,8<\/td>\n<td>0,93<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>powy\u017cej 7000<\/td>\n<td>0,7<\/td>\n<td>0,9<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bibliografia:<\/p>\n<ol>\n<li>H. Markiewicz: Instalacje Elektryczne. Wyd. 10, WNT, Warszawa 2017.<\/li>\n<li>S. Niest\u0119pski, M. Parol, J. Pasternakiewicz, T. Wi\u015bniewski: Instalacje elektryczne. Budowa, projektowanie i eksploatacja. Wyd. 3, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa, 2011<\/li>\n<li>W. Do\u0142\u0119ga, M. Kobusi\u0144ski: Projektowanie instalacji elektrycznych w obiektach przemys\u0142owych: zagadnienia wybrane. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wroc\u0142awskiej, Wroc\u0142aw, 2009.<\/li>\n<li>Norma PN-IEC 60364: Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych (wybrane arkusze).<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>ZA\u0141\u0104CZNIK NR 1<\/p>\n<p>INSTALACJE ELEKTRYCZNE<\/p>\n<p>TESTY OCENY<\/p>\n<ol>\n<li>Om\u00f3wi\u0107 zagadnienie podzia\u0142u przewod\u00f3w stosowanych w instalacjach elektrycznych.<\/li>\n<li>Om\u00f3wi\u0107 budow\u0119 przewod\u00f3w elektroenergetycznych.<\/li>\n<li>Przedstawi\u0107 klasyfikacj\u0119 i budow\u0119 kabli elektroenergetycznych stosowanych w instalacjach elektrycznych.<\/li>\n<li>Poda\u0107 przyk\u0142ady oznacze\u0144 przewod\u00f3w i kabli elektroenergetycznych<\/li>\n<li>Om\u00f3wi\u0107 zagadnienie doboru przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na obci\u0105\u017calno\u015b\u0107 pr\u0105dow\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105.<\/li>\n<li>Om\u00f3wi\u0107 zagadnienie doboru przekroju przewod\u00f3w ze wzgl\u0119du na dopuszczalny spadek napi\u0119cia.<\/li>\n<li>Przedstawi\u0107 problematyk\u0119 zabezpieczenia przewod\u00f3w przed pr\u0105dem przeci\u0105\u017ceniowym i zwarciowym.<\/li>\n<li>Przedstawi\u0107 zagadnienie zabezpieczenia silnik\u00f3w elektrycznych.<\/li>\n<li>Om\u00f3wi\u0107 problematyk\u0119 zabezpieczenia baterii kondensator\u00f3w na napi\u0119cie do 1\u00a0kV.<\/li>\n<li>Om\u00f3wi\u0107 zagadnienie doboru stacji transformatorowej SN\/nn w zak\u0142adzie przemys\u0142owym.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>ZADANIA DO ROZWI\u0104ZANIA<\/p>\n<p>Zadanie Nr 1<\/p>\n<p>Dobra\u0107 przekr\u00f3j linii kablowej z \u017cy\u0142ami aluminiowymi o d\u0142ugo\u015bci [latex]\\displaystyle l=200\\ \\text{m}[\/latex] zasilaj\u0105cej rozdzielnic\u0119 nn o napi\u0119ciu [latex]U=400\\ \\text{V}[\/latex] obci\u0105\u017con\u0105 moc\u0105 [latex]P=55\\ \\text{kVA}[\/latex] przy [latex]\\cos \\varphi =0,75[\/latex].<\/p>\n<p>Zadanie Nr 2<\/p>\n<p>Dobra\u0107 zabezpieczenie zwarciowe i przeci\u0105\u017ceniowe silnika tr\u00f3jfazowego o danych znamionowych: [latex]{{P}_{\\text{n}}}=5\\ \\text{kW}[\/latex],\u00a0[latex]{{U}_{\\text{n}}}=400\\ \\text{V}[\/latex],\u00a0[latex]\\displaystyle n=2950\\ {{\\text{obr}}}\/{{\\min }}\\;[\/latex],\u00a0[latex]\\cos \\varphi =0,85[\/latex], [latex]{{{{I}_{\\text{r}}}}}\/{{{{I}_{\\text{n}}}}}\\;=7,2[\/latex], sprawno\u015b\u0107 [latex]\\eta =0,85[\/latex]. Rozruch silnika bezpo\u015bredni\u00a0\u2013\u00a0\u015bredni i cz\u0119sty. Pr\u0105d zwarciowy w miejscach zainstalowania zabezpieczenia wynosi [latex]4\\ \\text{kA}[\/latex].<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div>\n<div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr class=\"before-footnotes clear\" \/><div class=\"footnotes\"><ol><li id=\"footnote-5-1\">Rozporz\u0105dzanie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunk\u00f3w technicznych, jakim powinny odpowiada\u0107 budynki i ich usytuowanie (DzU Nr 75, poz. 690) z p\u00f3\u017an. zm. (rozdz. 8, \u00a7183) [3.4]. <a href=\"#return-footnote-5-1\" class=\"return-footnote\" aria-label=\"Return to footnote 1\">&crarr;<\/a><\/li><\/ol><\/div>","protected":false},"author":1,"menu_order":1,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[47],"contributor":[],"license":[],"part":3,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/5"}],"collection":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"version-history":[{"count":15,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/5\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":145,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/5\/revisions\/145"}],"part":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/3"}],"metadata":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/5\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=5"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=5"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/en-zw\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=5"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}