{"id":36,"date":"2022-11-10T14:08:12","date_gmt":"2022-11-10T14:08:12","guid":{"rendered":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/?post_type=chapter&p=36"},"modified":"2022-11-16T11:39:30","modified_gmt":"2022-11-16T11:39:30","slug":"elementy-rysunku-technicznego","status":"publish","type":"chapter","link":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/chapter\/elementy-rysunku-technicznego\/","title":{"raw":"Elementy rysunku technicznego","rendered":"Elementy rysunku technicznego"},"content":{"raw":"2. Elementy rysunku technicznego<\/strong>\r\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W grafice in\u017cynierskiej do zapisu konstrukcji powszechnie stosuje si\u0119 rzutowanie prostok\u0105tne na kilka wzajemnie prostopad\u0142ych rzutni.<\/p>\r\n

Przyj\u0119to dwie znormalizowane metody<\/strong> rzutowania:<\/p>\r\n\r\n

    \r\n \t
  1. Europejsk\u0105<\/strong> (obiekt umieszczony jest pomi\u0119dzy obserwatorem a rzutni\u0105)<\/li>\r\n \t
  2. Ameryka\u0144sk\u0105<\/strong> (p\u0142aszczyzna rzutni umieszczona jest pomi\u0119dzy obserwatorem a obiektem)<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    Idea i r\u00f3\u017cnice w ustawieniu obserwatora zgodnie z metod\u0105 europejska i ameryka\u0144ska zosta\u0142y przedstawione na rysunku 2.1. gdzie przedstawiono rzut g\u0142\u00f3wny obiektu w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej metody rzutowania (E \u2013 europejskiej, A \u2013 ameryka\u0144skiej).<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"945\"]\"\" Rys. 2.1. Rzut g\u0142\u00f3wny bry\u0142y w zale\u017cno\u015bci od wyboru metody rzutowania (E, A)[\/caption]\r\n

    W przypadku rzutu Europejskiego odwzorujemy to co widzimy z przodu obiektu, natomiast dla rzutowania Ameryka\u0144skiego w rzucie g\u0142\u00f3wnym pokazujemy ty\u0142 obiektu. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107 zasad\u0119, \u017ce poszczeg\u00f3lne rzuty s\u0105 parami zamienione (prz\u00f3d, ty\u0142 ; lewy, prawy ; g\u00f3ra, d\u00f3\u0142).<\/p>\r\n

    W przypadku stosowania do rzutowania metody europejskiej nie s\u0105 wymagane specjalne oznaczenia. W przypadku zastosowania metody ameryka\u0144skiej lub w ramach jednego rysunku obu metod (dla pokazania g\u00f3ry i spodu przedmiotu symetrycznego na jednym rzucie) konieczne jest wprowadzenie oznacze\u0144 przedstawionych na rysunku 2.2.<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"597\"]\"\" Rys. 2.2. Symbole graficzne oznaczaj\u0105ce rzutowanie metod\u0105: a) E \u2013 europejsk\u0105, b) A - ameryka\u0144sk\u0105[\/caption]\r\n\r\nOdwzorowuj\u0105c obiekt przestrzenny stosujemy rzutowanie prostok\u0105tne na kilka wzajemnie prostopad\u0142ych rzutni.\r\n

    Maksymalnie mo\u017ce to by\u0107 6 rzutni, adekwatnie do stopnia skomplikowania modelu. Uk\u0142ad 6 rzutni dla przyk\u0142adowej bry\u0142y zosta\u0142 przedstawiony na rysunku nr 2.3.<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"945\"]\"\" Rys. 2.3. Uk\u0142ad 6 rzut\u00f3w dla przyk\u0142adowej bry\u0142y[\/caption]\r\n

    Konieczno\u015b\u0107 wykonania 6 rzut\u00f3w zdarza si\u0119 rzadko\u00a0 i wyst\u0119puje tylko w przypadku bardzo skomplikowanych bry\u0142. Dla wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w wystarcza maksymalnie 3 rzuty g\u0142\u00f3wne. Kierunki obserwacji bry\u0142y dla rzut\u00f3w g\u0142\u00f3wnych zosta\u0142y przedstawione na rysunku Y. Wynika to z tego, \u017ce bry\u0142y obiekt\u00f3w technicznych maja najcz\u0119\u015bciej budow\u0119 symetryczn\u0105, co pozwala na wyeliminowanie 3 rzut\u00f3w (prawego, dolnego, tylnego).<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"945\"]\"\" Rys. 2.4. Kierunki rzutowania bry\u0142y dla wykonania trzech rzut\u00f3w g\u0142\u00f3wnych.[\/caption]\r\n

    Tak ustawion\u0105 bry\u0142\u0119 (rys. 2.4) rzutujemy i uzyskujemy uk\u0142ad rzut\u00f3w p\u0142askich przedstawionych na rysunku 2.5.<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"918\"]\"\" Rys. 2.5. Uk\u0142ad rzut\u00f3w przyk\u0142adowej bry\u0142y z zaznaczeniem rzut\u00f3w g\u0142\u00f3wnych[\/caption]\r\n

    Wykonuj\u0105c dokumentacje techniczn\u0105 w postaci rzut\u00f3w bry\u0142y nale\u017cy jeszcze rozstrzygn\u0105\u0107 dwie kwesti\u0119:<\/p>\r\n\r\n

      \r\n \t
    1. Wyb\u00f3r rzutu g\u0142\u00f3wnego (jak ustawi\u0107 bry\u0142\u0119 do wykonania pierwszego rzutu)<\/li>\r\n \t
    2. Dob\u00f3r ilo\u015bci rzut\u00f3w (od 1 do 6 w zale\u017cno\u015bci od stopnia skomplikowania bry\u0142y)<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

      Ad 1. Rzut g\u0142\u00f3wny (rzut z przodu):<\/strong><\/p>\r\n

      Przedstawia przedni\u0105 powierzchni\u0119 obiektu na pionowej rzutni.<\/p>\r\n

      Powinien by\u0107 tak dobrany, aby dostarczy\u0107 jak najwi\u0119cej istotnych informacji o odwzorowanym obiekcie<\/strong>.<\/em><\/p>\r\n

      Stanowi on zapis odpowiadaj\u0105cy po\u0142o\u017ceniu obiektu, jakie zajmuje on podczas dzia\u0142ania (nie zawsze mo\u017cna to jednoznacznie okre\u015bli\u0107).<\/p>\r\n

      Z praktycznego punktu widzenia unika si\u0119 wyst\u0119powania w rzucie g\u0142\u00f3wnym okr\u0119g\u00f3w (otwor\u00f3w), kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 pokazywania (element powszechnie znany) a jedynie umownego zwymiarowania. Przyk\u0142ad wyboru rzutu g\u0142\u00f3wnego zosta\u0142 przedstawiony na rysunku nr 2.6<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"945\"]\"\" Rys. 2.6. Przyk\u0142ad wyboru rzutu g\u0142\u00f3wnego[\/caption]\r\n\r\nAD 2. Dob\u00f3r ilo\u015bci rzut\u00f3w:<\/strong>\r\n

      Nale\u017cy ustali\u0107 liczb\u0119 rzut\u00f3w, w\u0142a\u015bciw\u0105 dla danej cz\u0119\u015bci maszynowej (stopie\u0144 skomplikowania bry\u0142y), tak aby ograniczy\u0107 liczb\u0119 rzut\u00f3w do minimum.<\/p>\r\n

      Je\u017celi wszystkie pokazane elementy wyst\u0119puj\u0105 na innym rzucie i tam mo\u017cna je zwymiarowa\u0107 to prezentowany rzut jest zb\u0119dny i mo\u017cna go wyeliminowa\u0107 (rysunek nr 2.7)<\/p>\r\n

      Je\u017celi obiekt jest symetryczny to kolejn\u0105 metod\u0105 eliminacji rzut\u00f3w jest wykonanie p\u00f3lwidoku \u2013 p\u00f3\u0142przekroju.<\/p>\r\n

      Dla prostych bry\u0142 cz\u0119sto wystarczaj\u0105cym elementem jest jeden rzut z elementami typu: p\u00f3\u0142owdok \u2013 p\u00f3\u0142przekr\u00f3j, k\u0142ad, przekr\u00f3j cz\u0105stkowy, wyrwanie itp. Przyk\u0142ad p\u00f3\u0142widoku \u2013 p\u00f3\u0142przekroju zosta\u0142 przedstawiony na rysunku nr 2.8.<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"590\"]\"\" Rys. 2.7. Przyk\u0142ad eliminacji zb\u0119dnego rzutu (ilo\u015b\u0107 otwor\u00f3w ich \u015brednica i rozmieszczenie zosta\u0142y opisane wymiarami i symbolami wymiarowymi.[\/caption]\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"561\"]\"\" Rys. 2.8. P\u00f3\u0142widok \u2013 p\u00f3lprzekroj bry\u0142y[\/caption]\r\n\r\nPrzekr\u00f3j<\/strong>\r\n

      Przekr\u00f3j powstaje przez przeci\u0119cie przedmiotu wyobra\u017caln\u0105 p\u0142aszczyzn\u0105 przekroju i odrzuceniu tej cz\u0119\u015bci przedmiotu, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 przed p\u0142aszczyzn\u0105 przekroju. Przekroje umo\u017cliwiaj\u0105 ukazanie budowy wewn\u0119trznej cz\u0119\u015bci maszynowych. Przekr\u00f3j przyk\u0142adowej bry\u0142y zosta\u0142 przedstawiony na rysunku nr 2.9. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce na rzucie prostok\u0105tnym rysujemy wszystkie kraw\u0119dzie, kt\u00f3re s\u0105 widoczne za p\u0142aszczyzn\u0105 przekroju.<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"945\"]\"\" Rys. 2.9. Przekr\u00f3j bry\u0142y (w rzutowaniu prostok\u0105tnym oraz w aksonometrii)[\/caption]\r\n

      Przekr\u00f3j nale\u017cy zakreskowa\u0107 w miejscach, gdzie zosta\u0142 przeci\u0119ty materia\u0142 bry\u0142y (np. metal). Linie kreskowe sa rysowane pod k\u0105tem 450<\/sup> do charakterystycznych zarys\u00f3w lub kraw\u0119dzi obiektu (300<\/sup> lub 600<\/sup> gdy ten sam k\u0105t co zarys, kraw\u0119d\u017a, o\u015b symetrii). Odleg\u0142o\u015b\u0107 miedzy liniami kreskowania powinna by\u0107 r\u00f3wnomierna: linia 0,25 mm \u2013 3 grubo\u015bci linii (linia 0,35 mm \u2013 2 grubo\u015bci linii). Przekr\u00f3j nie musi by\u0107 wykonywany zawsze w spos\u00f3b prosty. Mo\u017cna dowolnie kszta\u0142towa\u0107 drog\u0119 przekroju pod warunkiem prawid\u0142owego jego odtworzenia (po linii ci\u0119cia) oraz zaznaczenia na drugim rzucie drogi przekroju. Przyk\u0142adowe przekroje o nietypowej linii ci\u0119cia zosta\u0142y przedstawione na rysunku 2.10.<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"945\"]\"\" Rys. 2.10. R\u00f3\u017cne sposoby wykonywania przekroju[\/caption]\r\n

      Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce dla przekroju \u0142amanego, cz\u0119\u015bciowo obr\u00f3conego dla element\u00f3w nieokr\u0105g\u0142ych nast\u0119puje wyd\u0142u\u017cenie rzutu z uwagi na fakt, \u017ce ci\u0119cie nast\u0119puje po przek\u0105tnej kwadratu, kt\u00f3ra jest d\u0142u\u017csza ni\u017c bok.<\/p>\r\n

      K\u0142ad<\/strong><\/p>\r\n

      K\u0142ad:<\/strong> jest to zarys figury p\u0142askiej le\u017c\u0105cej w p\u0142aszczy\u017anie poprzecznego przekroju przedmiotu, obr\u00f3cony wraz z t\u0105 p\u0142aszczyzn\u0105 o 900<\/sup> i po\u0142o\u017cony na widoku przekroju (k\u0142ad miejscowy) lub poza jego zarysem (k\u0142ad przesuni\u0119ty). Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce k\u0142ad jest elementem prostszym ni\u017c przekr\u00f3j i nie wymaga rysowania kraw\u0119dzi, kt\u00f3re le\u017c\u0105 za jego p\u0142aszczyzn\u0105. R\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy k\u0142adem i przekrojem zosta\u0142y przedstawione na rysunku nr 2.11.<\/p>\r\n\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"925\"]\"\" Rys. 2.11. Rysownie przekroj\u00f3w i k\u0142ad\u00f3w cz\u0119\u015bci maszynowej (A-A - k\u0142ad przesuni\u0119ty, B-B - k\u0142ad miejscowy na widoku, C-C \u2013 przekr\u00f3j normalny)[\/caption]\r\n\r\nSymbole wymiarowe<\/strong>\r\n

      Metod\u0105 na uproszczenie rysunku a co za tym idzie eliminowanie zb\u0119dnych rzut\u00f3w jest zastosowanie umownych symboli rysunkowych.<\/p>\r\n

      Symbole umowne i znaki wymiarowe upraszczaj\u0105ce zapis postaci konstrukcyjnej:<\/p>\r\n\"\"\r\n\r\nZastosowanie znak\u00f3w umownych pozwala eliminowa\u0107 zb\u0119dne rzuty.\r\n\r\nRodzaje linii rysunkowych<\/strong>\r\n

      W rysunku technicznym stosujemy zr\u00f3\u017cnicowanie grubo\u015bci linii oraz typu w celu wyr\u00f3\u017cnienia element\u00f3w rysunkowych. Inaczej rysowany jest kontur oraz np. linie wymiarowe. Poszczeg\u00f3lne rodzaje linii zosta\u0142y zdefiniowane w tabeli nr 2.1 (PN-82\/N-01616 Rysunek techniczny. Linie rysunkowe).<\/p>\r\nTab. 2.1. Rodzaje linii stosowanych w rysunku technicznym<\/em>\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"725\"]\"\" rodzaje linii[\/caption]\r\n\r\n* proporcje grubo\u015bci: 1-3-6 (lub 1-2-4) \u2013 cienka \u2013 gruba \u2013 bardzo gruba\r\n\r\nSkale rysunkowe<\/strong>\r\n

      W rysunku technicznym cz\u0119sto zachodzi potrzeba zastosowania skali, zar\u00f3wno zwi\u0119kszaj\u0105cej jak i zmniejszaj\u0105cej. Rysuj\u0105c ma\u0142e obiekty nale\u017cy je powi\u0119kszy\u0107 by by\u0142y czytelne, natomiast projektuj\u0105c elementy architektury nale\u017cy je pomniejszy\u0107, aby si\u0119 zmie\u015bci\u0142y na formatce rysunkowej. Powi\u0119kszanie i zmniejszanie nie jest dowolne, lecz \u015bci\u015ble okre\u015blone normami. Znormalizowane podzia\u0142ki rysunkowe zosta\u0142y przedstawione w tabeli 2.2.<\/p>\r\nTab. 2.2. Znormalizowane skale rysunkowe<\/em>\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"923\"]\"\" skale rysunkowe[\/caption]\r\n\r\nArkusze rysunkowe<\/strong>\r\n

      Wymiary papieru rysunkowego na kt\u00f3rym jest tworzona dokumentacja techniczna s\u0105 \u015bci\u015ble zdefiniowane (okre\u015blone normami). Dokumentacja techniczna ma format A4 stad niezale\u017cnie od wielko\u015bci arkusza rysunkowego jest on zawsze sk\u0142adany do wielko\u015bci A4 (st\u0105d okre\u015bla si\u0119 go formatem podstawowym). Znormalizowane arkusze rysunkowe:<\/p>\r\n

      \u00a0\u00a0\u00a0 A4 = 210 mm x 297 mm - podstawowy<\/strong><\/p>\r\n

      \u00a0\u00a0\u00a0 A3 = 297 mm x 420 mm<\/p>\r\n

      \u00a0\u00a0\u00a0 A2 = 420 mm x 594 mm<\/p>\r\n

      \u00a0\u00a0\u00a0 A1 = 594 mm x 841 mm<\/p>\r\n

      \u00a0 \u00a0 A0 = 841 mm x 1189 mm<\/p>\r\nArkusz mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 wymiar b\u0119d\u0105cy wielokrotno\u015bci\u0105 arkusza A4 (np. 5 x A4). Pogl\u0105dowe wielko\u015bci arkuszy rysunkowych zosta\u0142y przedstawione na rysunku nr 2.12.\r\n\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"796\"]\"\" Rys. 2.12. Znormalizowane formatki rysunkowe[\/caption]\r\n\r\nWymiarowanie<\/strong>\r\n

      Prawid\u0142owo wykonany rysunek techniczny powinien by\u0107 zwymiarowany zgodnie z przyj\u0119tymi zasadami, kt\u00f3re zostan\u0105 om\u00f3wione poni\u017cej. Og\u00f3lnie ka\u017cdy element rysunku powinien zosta\u0107 zwymiarowany, tak by jednoznacznie m\u00f3c wykona\u0107 przedmiot opisany w dokumentacji.<\/p>\r\n

      Zasady wymiarowania:<\/p>\r\n\r\n

        \r\n \t
      • og\u00f3lne<\/strong><\/em><\/li>\r\n \t
      • porz\u0105dkowe<\/strong><\/em><\/li>\r\n<\/ul>\r\nad1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Og\u00f3lne zasady wymiarowania:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong>\r\n
          \r\n \t
        • Nale\u017cy podawa\u0107 tylko tyle wymiar\u00f3w i takich, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do jednoznacznego okre\u015blenia wymiarowanego przedmiotu (zasada wymiar\u00f3w koniecznych)<\/li>\r\n \t
        • Ka\u017cdy wymiar powinien by\u0107 podany tylko jeden raz, niezale\u017cnie od tego na ilu rzutach przedmiotu zosta\u0142 pokazany (zasada nie powtarzania wymiar\u00f3w) rys. 2.13<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"280\"]\"\" Rys. 2.13. Zasada niepowtarzania wymiar\u00f3w[\/caption]\r\n
            \r\n \t
          • Nie nale\u017cy zamyka\u0107 \u0142a\u0144cucha wymiarowego (obowi\u0105zek stosowania wymiar\u00f3w gabarytowych jak: wysoko\u015b\u0107, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107 nakazuje eliminowanie jednego wymiaru z szeregowego \u0142a\u0144cucha wymiarowego (rys 2.14)<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"454\"]\"\" Rys. 2.14. Zasada stosowania wymiar\u00f3w gabarytowych i niezamykania \u0142a\u0144cucha wymiarowego[\/caption]\r\n
              \r\n \t
            • Nale\u017cy wymiarowa\u0107 od baz wymiarowych (zaleca si\u0119 stosowanie jednej bazy wymiarowej z uwagi na potrzeby procesu konstrukcyjno \u2013 technologicznego (rys 2.15)<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"556\"]\"\" Rys. 2.15. Zasada wymiarowania od baz wymiarowych[\/caption]\r\n
                \r\n \t
              • Nie nale\u017cy podawa\u0107 wymiar\u00f3w oczywistych (np. proste r\u00f3wnoleg\u0142e, prostopad\u0142e;\r\n- k\u0105t 00<\/sup>, 900<\/sup>, regularne rozmieszczenie otwor\u00f3w na obwodzie ko\u0142owym)<\/li>\r\n<\/ul>\r\nLinia wymiarowa<\/strong>\r\n
                  \r\n \t
                • Cienka linia prosta lub \u0142ukowa zako\u0144czona grotami (niekiedy jednym) dotykaj\u0105cymi ostrzem linii rysunkowych w punktach kt\u00f3rych odleg\u0142o\u015b\u0107 ma by\u0107 podana na rysunku.<\/li>\r\n \t
                • Powinna by\u0107 zawsze r\u00f3wnoleg\u0142a do kierunku wymiaru. Ostrza grot\u00f3w powinny dotyka\u0107 od wewn\u0105trz linii, miedzy kt\u00f3rymi wymiar ma by\u0107 podany.<\/li>\r\n \t
                • Przy braku miejsca groty mo\u017cna umieszcza\u0107 na zewn\u0105trz, na przed\u0142u\u017ceniu linii wymiarowej (rys 2.16)<\/li>\r\n<\/ul>\r\nPomocnicze linie wymiarowe<\/strong>\r\n
                    \r\n \t
                  • Umo\u017cliwiaj\u0105 umieszczenie wymiar\u00f3w poza zarysem przedmiot\u00f3w.<\/li>\r\n \t
                  • Linie cienkie ci\u0105g\u0142e b\u0119d\u0105ce albo przed\u0142u\u017ceniem linii zarysu przedmiotu, albo stycznymi do nich (rys 2.16).<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"498\"]\"\" Rys. 2.16. Linie wymiarowe i pomocnicze linie wymiarowe[\/caption]\r\n\r\nAd.2.\u00a0\u00a0 Zasady porz\u0105dkowe wymiarowania <\/strong>\r\n
                      \r\n \t
                    • Zarysy zewn\u0119trzne cz\u0119\u015bci nale\u017cy wymiarowa\u0107 po stronie widoku (rys. 2.17)<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"599\"]\"\" Rys. 2.17. Wymiarowanie zarys\u00f3w zewn\u0119trznych bry\u0142[\/caption]\r\n
                        \r\n \t
                      • Zarysy wewn\u0119trzne nale\u017cy wymiarowa\u0107 po stronie przekroju (rys. 2.18)<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"547\"]\"\" Rys. 2.18. Wymiarowanie zarys\u00f3w wewn\u0119trznych bry\u0142[\/caption]\r\n
                          \r\n \t
                        • Wymiary na rysunku umieszczamy tak, aby by\u0142y czytelne, patrz\u0105c na rysunek od strony tabelki rysunkowej (prawy dolny r\u00f3g arkusza rysunkowego) (rys nr 2.19).<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"525\"]\"\" Rys. 2.19. Spos\u00f3b umieszczania wymiar\u00f3w[\/caption]\r\n
                            \r\n \t
                          • Nale\u017cy wymiarowa\u0107 raczej przekroje a nie widoki<\/li>\r\n \t
                          • Linie wymiarowe nie mog\u0105 si\u0119 przecina\u0107 (rys. 2.20)<\/li>\r\n \t
                          • Przecinanie linii pomocniczych dopuszcza si\u0119 (rys. 2.20)<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"463\"]\"\" Rys. 2.20. Zasady wyprowadzania wymiar\u00f3w poza obszar bry\u0142y[\/caption]\r\n
                              \r\n \t
                            • Odleg\u0142o\u015b\u0107 linii wymiarowych od zarysu\u00a0\"\"10mm, odleg\u0142o\u015b\u0107 kolejnych linii wymiarowych\u00a0\"\"7mm (rys. 2.21).<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"369\"]\"\" Rys. 2.21. Odleg\u0142o\u015b\u0107 linii wymiarowych od zarysu obiektu[\/caption]\r\n\r\nTabelka rysunkowa<\/strong>\r\n
                                \r\n \t
                              • Rysunek techniczny powinien by\u0107 umieszczony w znormalizowanej tabelce rysunkowej. Przyk\u0142adowa tabela w formacie A4 zosta\u0142a przedstawiona na rys. nr 2.22. Pismo techniczne: dla A3 i A4 powinno mie\u0107 wysoko\u015b\u0107 3,5 mm.<\/li>\r\n<\/ul>\r\n[caption id=\"\" align=\"aligncenter\" width=\"559\"]\"\" Rys. 2.22. Znormalizowana tabelka rysunkowa w formacie A4[\/caption]\r\n

                                Omawiane zasady rysunku technicznego dotyczy\u0142y tworzenia rysunk\u00f3w wykonawczych podzespo\u0142\u00f3w. Istnieje jeszcze inna forma przedstawienia modeli (ukazuj\u0105ca cechy tr\u00f3jwymiarowo\u015bci obiekt\u00f3w) zwana aksonometria.<\/p>","rendered":"

                                2. Elementy rysunku technicznego<\/strong><\/p>\n

                                \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W grafice in\u017cynierskiej do zapisu konstrukcji powszechnie stosuje si\u0119 rzutowanie prostok\u0105tne na kilka wzajemnie prostopad\u0142ych rzutni.<\/p>\n

                                Przyj\u0119to dwie znormalizowane metody<\/strong> rzutowania:<\/p>\n

                                  \n
                                1. Europejsk\u0105<\/strong> (obiekt umieszczony jest pomi\u0119dzy obserwatorem a rzutni\u0105)<\/li>\n
                                2. Ameryka\u0144sk\u0105<\/strong> (p\u0142aszczyzna rzutni umieszczona jest pomi\u0119dzy obserwatorem a obiektem)<\/li>\n<\/ol>\n

                                  Idea i r\u00f3\u017cnice w ustawieniu obserwatora zgodnie z metod\u0105 europejska i ameryka\u0144ska zosta\u0142y przedstawione na rysunku 2.1. gdzie przedstawiono rzut g\u0142\u00f3wny obiektu w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej metody rzutowania (E \u2013 europejskiej, A \u2013 ameryka\u0144skiej).<\/p>\n

                                  \"\"
                                  Rys. 2.1. Rzut g\u0142\u00f3wny bry\u0142y w zale\u017cno\u015bci od wyboru metody rzutowania (E, A)<\/figcaption><\/figure>\n

                                  W przypadku rzutu Europejskiego odwzorujemy to co widzimy z przodu obiektu, natomiast dla rzutowania Ameryka\u0144skiego w rzucie g\u0142\u00f3wnym pokazujemy ty\u0142 obiektu. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107 zasad\u0119, \u017ce poszczeg\u00f3lne rzuty s\u0105 parami zamienione (prz\u00f3d, ty\u0142 ; lewy, prawy ; g\u00f3ra, d\u00f3\u0142).<\/p>\n

                                  W przypadku stosowania do rzutowania metody europejskiej nie s\u0105 wymagane specjalne oznaczenia. W przypadku zastosowania metody ameryka\u0144skiej lub w ramach jednego rysunku obu metod (dla pokazania g\u00f3ry i spodu przedmiotu symetrycznego na jednym rzucie) konieczne jest wprowadzenie oznacze\u0144 przedstawionych na rysunku 2.2.<\/p>\n

                                  \"\"
                                  Rys. 2.2. Symbole graficzne oznaczaj\u0105ce rzutowanie metod\u0105: a) E \u2013 europejsk\u0105, b) A – ameryka\u0144sk\u0105<\/figcaption><\/figure>\n

                                  Odwzorowuj\u0105c obiekt przestrzenny stosujemy rzutowanie prostok\u0105tne na kilka wzajemnie prostopad\u0142ych rzutni.<\/p>\n

                                  Maksymalnie mo\u017ce to by\u0107 6 rzutni, adekwatnie do stopnia skomplikowania modelu. Uk\u0142ad 6 rzutni dla przyk\u0142adowej bry\u0142y zosta\u0142 przedstawiony na rysunku nr 2.3.<\/p>\n

                                  \"\"
                                  Rys. 2.3. Uk\u0142ad 6 rzut\u00f3w dla przyk\u0142adowej bry\u0142y<\/figcaption><\/figure>\n

                                  Konieczno\u015b\u0107 wykonania 6 rzut\u00f3w zdarza si\u0119 rzadko\u00a0 i wyst\u0119puje tylko w przypadku bardzo skomplikowanych bry\u0142. Dla wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w wystarcza maksymalnie 3 rzuty g\u0142\u00f3wne. Kierunki obserwacji bry\u0142y dla rzut\u00f3w g\u0142\u00f3wnych zosta\u0142y przedstawione na rysunku Y. Wynika to z tego, \u017ce bry\u0142y obiekt\u00f3w technicznych maja najcz\u0119\u015bciej budow\u0119 symetryczn\u0105, co pozwala na wyeliminowanie 3 rzut\u00f3w (prawego, dolnego, tylnego).<\/p>\n

                                  \"\"
                                  Rys. 2.4. Kierunki rzutowania bry\u0142y dla wykonania trzech rzut\u00f3w g\u0142\u00f3wnych.<\/figcaption><\/figure>\n

                                  Tak ustawion\u0105 bry\u0142\u0119 (rys. 2.4) rzutujemy i uzyskujemy uk\u0142ad rzut\u00f3w p\u0142askich przedstawionych na rysunku 2.5.<\/p>\n

                                  \"\"
                                  Rys. 2.5. Uk\u0142ad rzut\u00f3w przyk\u0142adowej bry\u0142y z zaznaczeniem rzut\u00f3w g\u0142\u00f3wnych<\/figcaption><\/figure>\n

                                  Wykonuj\u0105c dokumentacje techniczn\u0105 w postaci rzut\u00f3w bry\u0142y nale\u017cy jeszcze rozstrzygn\u0105\u0107 dwie kwesti\u0119:<\/p>\n

                                    \n
                                  1. Wyb\u00f3r rzutu g\u0142\u00f3wnego (jak ustawi\u0107 bry\u0142\u0119 do wykonania pierwszego rzutu)<\/li>\n
                                  2. Dob\u00f3r ilo\u015bci rzut\u00f3w (od 1 do 6 w zale\u017cno\u015bci od stopnia skomplikowania bry\u0142y)<\/li>\n<\/ol>\n

                                    Ad 1. Rzut g\u0142\u00f3wny (rzut z przodu):<\/strong><\/p>\n

                                    Przedstawia przedni\u0105 powierzchni\u0119 obiektu na pionowej rzutni.<\/p>\n

                                    Powinien by\u0107 tak dobrany, aby dostarczy\u0107 jak najwi\u0119cej istotnych informacji o odwzorowanym obiekcie<\/strong>.<\/em><\/p>\n

                                    Stanowi on zapis odpowiadaj\u0105cy po\u0142o\u017ceniu obiektu, jakie zajmuje on podczas dzia\u0142ania (nie zawsze mo\u017cna to jednoznacznie okre\u015bli\u0107).<\/p>\n

                                    Z praktycznego punktu widzenia unika si\u0119 wyst\u0119powania w rzucie g\u0142\u00f3wnym okr\u0119g\u00f3w (otwor\u00f3w), kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 pokazywania (element powszechnie znany) a jedynie umownego zwymiarowania. Przyk\u0142ad wyboru rzutu g\u0142\u00f3wnego zosta\u0142 przedstawiony na rysunku nr 2.6<\/p>\n

                                    \"\"
                                    Rys. 2.6. Przyk\u0142ad wyboru rzutu g\u0142\u00f3wnego<\/figcaption><\/figure>\n

                                    AD 2. Dob\u00f3r ilo\u015bci rzut\u00f3w:<\/strong><\/p>\n

                                    Nale\u017cy ustali\u0107 liczb\u0119 rzut\u00f3w, w\u0142a\u015bciw\u0105 dla danej cz\u0119\u015bci maszynowej (stopie\u0144 skomplikowania bry\u0142y), tak aby ograniczy\u0107 liczb\u0119 rzut\u00f3w do minimum.<\/p>\n

                                    Je\u017celi wszystkie pokazane elementy wyst\u0119puj\u0105 na innym rzucie i tam mo\u017cna je zwymiarowa\u0107 to prezentowany rzut jest zb\u0119dny i mo\u017cna go wyeliminowa\u0107 (rysunek nr 2.7)<\/p>\n

                                    Je\u017celi obiekt jest symetryczny to kolejn\u0105 metod\u0105 eliminacji rzut\u00f3w jest wykonanie p\u00f3lwidoku \u2013 p\u00f3\u0142przekroju.<\/p>\n

                                    Dla prostych bry\u0142 cz\u0119sto wystarczaj\u0105cym elementem jest jeden rzut z elementami typu: p\u00f3\u0142owdok \u2013 p\u00f3\u0142przekr\u00f3j, k\u0142ad, przekr\u00f3j cz\u0105stkowy, wyrwanie itp. Przyk\u0142ad p\u00f3\u0142widoku \u2013 p\u00f3\u0142przekroju zosta\u0142 przedstawiony na rysunku nr 2.8.<\/p>\n

                                    \"\"
                                    Rys. 2.7. Przyk\u0142ad eliminacji zb\u0119dnego rzutu (ilo\u015b\u0107 otwor\u00f3w ich \u015brednica i rozmieszczenie zosta\u0142y opisane wymiarami i symbolami wymiarowymi.<\/figcaption><\/figure>\n
                                    \"\"
                                    Rys. 2.8. P\u00f3\u0142widok \u2013 p\u00f3lprzekroj bry\u0142y<\/figcaption><\/figure>\n

                                    Przekr\u00f3j<\/strong><\/p>\n

                                    Przekr\u00f3j powstaje przez przeci\u0119cie przedmiotu wyobra\u017caln\u0105 p\u0142aszczyzn\u0105 przekroju i odrzuceniu tej cz\u0119\u015bci przedmiotu, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 przed p\u0142aszczyzn\u0105 przekroju. Przekroje umo\u017cliwiaj\u0105 ukazanie budowy wewn\u0119trznej cz\u0119\u015bci maszynowych. Przekr\u00f3j przyk\u0142adowej bry\u0142y zosta\u0142 przedstawiony na rysunku nr 2.9. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce na rzucie prostok\u0105tnym rysujemy wszystkie kraw\u0119dzie, kt\u00f3re s\u0105 widoczne za p\u0142aszczyzn\u0105 przekroju.<\/p>\n

                                    \"\"
                                    Rys. 2.9. Przekr\u00f3j bry\u0142y (w rzutowaniu prostok\u0105tnym oraz w aksonometrii)<\/figcaption><\/figure>\n

                                    Przekr\u00f3j nale\u017cy zakreskowa\u0107 w miejscach, gdzie zosta\u0142 przeci\u0119ty materia\u0142 bry\u0142y (np. metal). Linie kreskowe sa rysowane pod k\u0105tem 450<\/sup> do charakterystycznych zarys\u00f3w lub kraw\u0119dzi obiektu (300<\/sup> lub 600<\/sup> gdy ten sam k\u0105t co zarys, kraw\u0119d\u017a, o\u015b symetrii). Odleg\u0142o\u015b\u0107 miedzy liniami kreskowania powinna by\u0107 r\u00f3wnomierna: linia 0,25 mm \u2013 3 grubo\u015bci linii (linia 0,35 mm \u2013 2 grubo\u015bci linii). Przekr\u00f3j nie musi by\u0107 wykonywany zawsze w spos\u00f3b prosty. Mo\u017cna dowolnie kszta\u0142towa\u0107 drog\u0119 przekroju pod warunkiem prawid\u0142owego jego odtworzenia (po linii ci\u0119cia) oraz zaznaczenia na drugim rzucie drogi przekroju. Przyk\u0142adowe przekroje o nietypowej linii ci\u0119cia zosta\u0142y przedstawione na rysunku 2.10.<\/p>\n

                                    \"\"
                                    Rys. 2.10. R\u00f3\u017cne sposoby wykonywania przekroju<\/figcaption><\/figure>\n

                                    Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce dla przekroju \u0142amanego, cz\u0119\u015bciowo obr\u00f3conego dla element\u00f3w nieokr\u0105g\u0142ych nast\u0119puje wyd\u0142u\u017cenie rzutu z uwagi na fakt, \u017ce ci\u0119cie nast\u0119puje po przek\u0105tnej kwadratu, kt\u00f3ra jest d\u0142u\u017csza ni\u017c bok.<\/p>\n

                                    K\u0142ad<\/strong><\/p>\n

                                    K\u0142ad:<\/strong> jest to zarys figury p\u0142askiej le\u017c\u0105cej w p\u0142aszczy\u017anie poprzecznego przekroju przedmiotu, obr\u00f3cony wraz z t\u0105 p\u0142aszczyzn\u0105 o 900<\/sup> i po\u0142o\u017cony na widoku przekroju (k\u0142ad miejscowy) lub poza jego zarysem (k\u0142ad przesuni\u0119ty). Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce k\u0142ad jest elementem prostszym ni\u017c przekr\u00f3j i nie wymaga rysowania kraw\u0119dzi, kt\u00f3re le\u017c\u0105 za jego p\u0142aszczyzn\u0105. R\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy k\u0142adem i przekrojem zosta\u0142y przedstawione na rysunku nr 2.11.<\/p>\n

                                    \"\"
                                    Rys. 2.11. Rysownie przekroj\u00f3w i k\u0142ad\u00f3w cz\u0119\u015bci maszynowej (A-A – k\u0142ad przesuni\u0119ty, B-B – k\u0142ad miejscowy na widoku, C-C \u2013 przekr\u00f3j normalny)<\/figcaption><\/figure>\n

                                    Symbole wymiarowe<\/strong><\/p>\n

                                    Metod\u0105 na uproszczenie rysunku a co za tym idzie eliminowanie zb\u0119dnych rzut\u00f3w jest zastosowanie umownych symboli rysunkowych.<\/p>\n

                                    Symbole umowne i znaki wymiarowe upraszczaj\u0105ce zapis postaci konstrukcyjnej:<\/p>\n

                                    \"\"<\/p>\n

                                    Zastosowanie znak\u00f3w umownych pozwala eliminowa\u0107 zb\u0119dne rzuty.<\/p>\n

                                    Rodzaje linii rysunkowych<\/strong><\/p>\n

                                    W rysunku technicznym stosujemy zr\u00f3\u017cnicowanie grubo\u015bci linii oraz typu w celu wyr\u00f3\u017cnienia element\u00f3w rysunkowych. Inaczej rysowany jest kontur oraz np. linie wymiarowe. Poszczeg\u00f3lne rodzaje linii zosta\u0142y zdefiniowane w tabeli nr 2.1 (PN-82\/N-01616 Rysunek techniczny. Linie rysunkowe).<\/p>\n

                                    Tab. 2.1. Rodzaje linii stosowanych w rysunku technicznym<\/em><\/p>\n

                                    \"\"
                                    rodzaje linii<\/figcaption><\/figure>\n

                                    * proporcje grubo\u015bci: 1-3-6 (lub 1-2-4) \u2013 cienka \u2013 gruba \u2013 bardzo gruba<\/p>\n

                                    Skale rysunkowe<\/strong><\/p>\n

                                    W rysunku technicznym cz\u0119sto zachodzi potrzeba zastosowania skali, zar\u00f3wno zwi\u0119kszaj\u0105cej jak i zmniejszaj\u0105cej. Rysuj\u0105c ma\u0142e obiekty nale\u017cy je powi\u0119kszy\u0107 by by\u0142y czytelne, natomiast projektuj\u0105c elementy architektury nale\u017cy je pomniejszy\u0107, aby si\u0119 zmie\u015bci\u0142y na formatce rysunkowej. Powi\u0119kszanie i zmniejszanie nie jest dowolne, lecz \u015bci\u015ble okre\u015blone normami. Znormalizowane podzia\u0142ki rysunkowe zosta\u0142y przedstawione w tabeli 2.2.<\/p>\n

                                    Tab. 2.2. Znormalizowane skale rysunkowe<\/em><\/p>\n

                                    \"\"
                                    skale rysunkowe<\/figcaption><\/figure>\n

                                    Arkusze rysunkowe<\/strong><\/p>\n

                                    Wymiary papieru rysunkowego na kt\u00f3rym jest tworzona dokumentacja techniczna s\u0105 \u015bci\u015ble zdefiniowane (okre\u015blone normami). Dokumentacja techniczna ma format A4 stad niezale\u017cnie od wielko\u015bci arkusza rysunkowego jest on zawsze sk\u0142adany do wielko\u015bci A4 (st\u0105d okre\u015bla si\u0119 go formatem podstawowym). Znormalizowane arkusze rysunkowe:<\/p>\n

                                    \u00a0\u00a0\u00a0 A4 = 210 mm x 297 mm – podstawowy<\/strong><\/p>\n

                                    \u00a0\u00a0\u00a0 A3 = 297 mm x 420 mm<\/p>\n

                                    \u00a0\u00a0\u00a0 A2 = 420 mm x 594 mm<\/p>\n

                                    \u00a0\u00a0\u00a0 A1 = 594 mm x 841 mm<\/p>\n

                                    \u00a0 \u00a0 A0 = 841 mm x 1189 mm<\/p>\n

                                    Arkusz mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 wymiar b\u0119d\u0105cy wielokrotno\u015bci\u0105 arkusza A4 (np. 5 x A4). Pogl\u0105dowe wielko\u015bci arkuszy rysunkowych zosta\u0142y przedstawione na rysunku nr 2.12.<\/p>\n

                                    \"\"
                                    Rys. 2.12. Znormalizowane formatki rysunkowe<\/figcaption><\/figure>\n

                                    Wymiarowanie<\/strong><\/p>\n

                                    Prawid\u0142owo wykonany rysunek techniczny powinien by\u0107 zwymiarowany zgodnie z przyj\u0119tymi zasadami, kt\u00f3re zostan\u0105 om\u00f3wione poni\u017cej. Og\u00f3lnie ka\u017cdy element rysunku powinien zosta\u0107 zwymiarowany, tak by jednoznacznie m\u00f3c wykona\u0107 przedmiot opisany w dokumentacji.<\/p>\n

                                    Zasady wymiarowania:<\/p>\n

                                      \n
                                    • og\u00f3lne<\/strong><\/em><\/li>\n
                                    • porz\u0105dkowe<\/strong><\/em><\/li>\n<\/ul>\n

                                      ad1.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Og\u00f3lne zasady wymiarowania:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n

                                        \n
                                      • Nale\u017cy podawa\u0107 tylko tyle wymiar\u00f3w i takich, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do jednoznacznego okre\u015blenia wymiarowanego przedmiotu (zasada wymiar\u00f3w koniecznych)<\/li>\n
                                      • Ka\u017cdy wymiar powinien by\u0107 podany tylko jeden raz, niezale\u017cnie od tego na ilu rzutach przedmiotu zosta\u0142 pokazany (zasada nie powtarzania wymiar\u00f3w) rys. 2.13<\/li>\n<\/ul>\n
                                        \"\"
                                        Rys. 2.13. Zasada niepowtarzania wymiar\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n
                                          \n
                                        • Nie nale\u017cy zamyka\u0107 \u0142a\u0144cucha wymiarowego (obowi\u0105zek stosowania wymiar\u00f3w gabarytowych jak: wysoko\u015b\u0107, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107 nakazuje eliminowanie jednego wymiaru z szeregowego \u0142a\u0144cucha wymiarowego (rys 2.14)<\/li>\n<\/ul>\n
                                          \"\"
                                          Rys. 2.14. Zasada stosowania wymiar\u00f3w gabarytowych i niezamykania \u0142a\u0144cucha wymiarowego<\/figcaption><\/figure>\n
                                            \n
                                          • Nale\u017cy wymiarowa\u0107 od baz wymiarowych (zaleca si\u0119 stosowanie jednej bazy wymiarowej z uwagi na potrzeby procesu konstrukcyjno \u2013 technologicznego (rys 2.15)<\/li>\n<\/ul>\n
                                            \"\"
                                            Rys. 2.15. Zasada wymiarowania od baz wymiarowych<\/figcaption><\/figure>\n
                                              \n
                                            • Nie nale\u017cy podawa\u0107 wymiar\u00f3w oczywistych (np. proste r\u00f3wnoleg\u0142e, prostopad\u0142e;
                                              \n– k\u0105t 00<\/sup>, 900<\/sup>, regularne rozmieszczenie otwor\u00f3w na obwodzie ko\u0142owym)<\/li>\n<\/ul>\n

                                              Linia wymiarowa<\/strong><\/p>\n

                                                \n
                                              • Cienka linia prosta lub \u0142ukowa zako\u0144czona grotami (niekiedy jednym) dotykaj\u0105cymi ostrzem linii rysunkowych w punktach kt\u00f3rych odleg\u0142o\u015b\u0107 ma by\u0107 podana na rysunku.<\/li>\n
                                              • Powinna by\u0107 zawsze r\u00f3wnoleg\u0142a do kierunku wymiaru. Ostrza grot\u00f3w powinny dotyka\u0107 od wewn\u0105trz linii, miedzy kt\u00f3rymi wymiar ma by\u0107 podany.<\/li>\n
                                              • Przy braku miejsca groty mo\u017cna umieszcza\u0107 na zewn\u0105trz, na przed\u0142u\u017ceniu linii wymiarowej (rys 2.16)<\/li>\n<\/ul>\n

                                                Pomocnicze linie wymiarowe<\/strong><\/p>\n

                                                  \n
                                                • Umo\u017cliwiaj\u0105 umieszczenie wymiar\u00f3w poza zarysem przedmiot\u00f3w.<\/li>\n
                                                • Linie cienkie ci\u0105g\u0142e b\u0119d\u0105ce albo przed\u0142u\u017ceniem linii zarysu przedmiotu, albo stycznymi do nich (rys 2.16).<\/li>\n<\/ul>\n
                                                  \"\"
                                                  Rys. 2.16. Linie wymiarowe i pomocnicze linie wymiarowe<\/figcaption><\/figure>\n

                                                  Ad.2.\u00a0\u00a0 Zasady porz\u0105dkowe wymiarowania <\/strong><\/p>\n

                                                    \n
                                                  • Zarysy zewn\u0119trzne cz\u0119\u015bci nale\u017cy wymiarowa\u0107 po stronie widoku (rys. 2.17)<\/li>\n<\/ul>\n
                                                    \"\"
                                                    Rys. 2.17. Wymiarowanie zarys\u00f3w zewn\u0119trznych bry\u0142<\/figcaption><\/figure>\n
                                                      \n
                                                    • Zarysy wewn\u0119trzne nale\u017cy wymiarowa\u0107 po stronie przekroju (rys. 2.18)<\/li>\n<\/ul>\n
                                                      \"\"
                                                      Rys. 2.18. Wymiarowanie zarys\u00f3w wewn\u0119trznych bry\u0142<\/figcaption><\/figure>\n
                                                        \n
                                                      • Wymiary na rysunku umieszczamy tak, aby by\u0142y czytelne, patrz\u0105c na rysunek od strony tabelki rysunkowej (prawy dolny r\u00f3g arkusza rysunkowego) (rys nr 2.19).<\/li>\n<\/ul>\n
                                                        \"\"
                                                        Rys. 2.19. Spos\u00f3b umieszczania wymiar\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n
                                                          \n
                                                        • Nale\u017cy wymiarowa\u0107 raczej przekroje a nie widoki<\/li>\n
                                                        • Linie wymiarowe nie mog\u0105 si\u0119 przecina\u0107 (rys. 2.20)<\/li>\n
                                                        • Przecinanie linii pomocniczych dopuszcza si\u0119 (rys. 2.20)<\/li>\n<\/ul>\n
                                                          \"\"
                                                          Rys. 2.20. Zasady wyprowadzania wymiar\u00f3w poza obszar bry\u0142y<\/figcaption><\/figure>\n
                                                            \n
                                                          • Odleg\u0142o\u015b\u0107 linii wymiarowych od zarysu\u00a0\"\"10mm, odleg\u0142o\u015b\u0107 kolejnych linii wymiarowych\u00a0\"\"7mm (rys. 2.21).<\/li>\n<\/ul>\n
                                                            \"\"
                                                            Rys. 2.21. Odleg\u0142o\u015b\u0107 linii wymiarowych od zarysu obiektu<\/figcaption><\/figure>\n

                                                            Tabelka rysunkowa<\/strong><\/p>\n

                                                              \n
                                                            • Rysunek techniczny powinien by\u0107 umieszczony w znormalizowanej tabelce rysunkowej. Przyk\u0142adowa tabela w formacie A4 zosta\u0142a przedstawiona na rys. nr 2.22. Pismo techniczne: dla A3 i A4 powinno mie\u0107 wysoko\u015b\u0107 3,5 mm.<\/li>\n<\/ul>\n
                                                              \"\"
                                                              Rys. 2.22. Znormalizowana tabelka rysunkowa w formacie A4<\/figcaption><\/figure>\n

                                                              Omawiane zasady rysunku technicznego dotyczy\u0142y tworzenia rysunk\u00f3w wykonawczych podzespo\u0142\u00f3w. Istnieje jeszcze inna forma przedstawienia modeli (ukazuj\u0105ca cechy tr\u00f3jwymiarowo\u015bci obiekt\u00f3w) zwana aksonometria.<\/p>\n","protected":false},"author":24,"menu_order":2,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[],"contributor":[],"license":[],"part":3,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/36"}],"collection":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/24"}],"version-history":[{"count":23,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/36\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":70,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/36\/revisions\/70"}],"part":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/3"}],"metadata":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/36\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=36"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=36"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"http:\/\/pb.ee.pw.edu.pl\/pb\/gzk-wyk\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=36"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}